Blotevoetentijd

Onze voeten zijn fundamenteel – vrij letterlijk eigenlijk – voor het correct functioneren van ons bewegingsstelsel. Binnen de chiropractie wordt er veel gediscussieerd over voeten: dikke schoenzolen of juist blootsvoets? Hardlopen of wandelen? Hiel of voorvoet?

Zoveel verschillende mensen er bestaan, zoveel verschillende soorten voeten bestaan er ook. Dubbel zoveel nog zelfs als je bedenkt dat je beide voeten ook niet helemaal gelijk zijn. Brede of smalle voeten, platte of hoge voeten, grote of kleine voeten. Lange of korte tenen, kromme of platte tenen. Wat tijdens mijn studie en mijn werk als chiropractor-in-wording vooral mijn interesse heeft gewekt, is het enorme verschil tussen hoge en lage voetbogen en de verschillende problemen die daar aan gerelateerd zijn.

Luie voeten
Je kunt het je tegenwoordig bijna niet meer voorstellen, maar er is een tijd geweest waarin mensen niet op schoenen liepen. Op blote voeten joegen ze hun avondmaaltijd achterna. Deze mensen hadden waarschijnlijk onvoorstelbaar sterke voeten met een dikke laag eelt. Tegenwoordig hebben we allemaal praktisch altijd schoenen aan. Ballerina’s, Uggs, puntschoenen, laarzen, slippers…zelfs als we thuis zijn dragen we pantoffels. De voet bevat 26 botten, 33 gewrichten, 109 gewrichtsbanden en 19 spieren. Als we de hele dag schoenen dragen met een harde, stijve zool, hebben die 19 spieren niet zo veel meer te doen. Ze zijn gemaakt om zich vast te grijpen aan de grond, en zijn onmisbaar omdat ze stabiliteit en mobiliteit creëren, zodat we kunnen lopen, wandelen, vluchten en jagen. Als ze dat niet meer kunnen doen, omdat ze worden opgesloten in schoenen, worden deze spieren zwak. De krachten die deze spieren normaal gesproken opvangen, werken nu in op de gewrichten, met problemen als gevolg.

Als spieren zwak zijn, hebben gewrichten het zwaar te verduren. Mensen met zwakke voetspieren hebben vaak platte voeten met een voetboog die is ‘ingestort’. De voet, die de fundering voor de rest van het bewegingsstelsel hoort te zijn, kan de rest van het lage lichaam niet meer goed stabiliseren. De positie van één van de meeste kwetsbare gewrichten in het lichaam, de knie, is niet meer optimaal, waardoor de knie met meer krachten moet omgaan dan deze gewend is. Knieproblemen zijn vaak het gevolg. Op het moment bestaat een relatief groot deel van mijn patiëntenbestand uit kniepatiënten. Allemaal hebben ze vergelijkbare typische kenmerken: platte voeten, weinig kracht in de voetspieren en ingebogen knieën. Met een regime van oefeningen probeer ik de functie van de voeten van deze patiënten weer boven water te halen.

Irma-Voeten-Lui

Het andere uiterste
Verreweg de meeste mensen hebben platte voeten, een gevolg van onze vreemde gewoonte om schoenen te dragen. Het andere uiterste is echter ook mogelijk: ik heb momenteel een marathonloper onder behandeling met hele hoge, stijve voetbogen. Doordat zijn voeten weinig flexibel zijn, hebben ze geen schok dempend effect tijdens het hardlopen. Iets moet toch die krachten opvangen, dus zijn z’n knieën als schokdempers gaan fungeren, terwijl ze daar niet voor zijn gemaakt. Ook komen zijn kuitspieren in de problemen, omdat die extra hard moeten werken om deze meneer voort te bewegen. Een chronische peesontsteking is het gevolg. Deze meneer heeft waarschijnlijk gewoon van nature hoge voetbogen, maar die brengen hem behoorlijk in de problemen.

Blotevoetentijd
Een actuele discussie is die over het populaire barefoot running. Steeds meer hardlopers trekken hun schoenen uit of vervangen hun schoenen door zogenaamd minimalistisch schoeisel. De gedachtegang hierachter is om terug te gaan in de tijd en te rennen zoals de mensen in de blotevoetentijd. Ook het mechanisme van het rennen is anders bij barefoot running. Hardlopers die stevige sportschoenen dragen met een dikke zool, landen tijdens het lopen op hun hiel. Barefoot runners landen daarentegen op hun voorvoet; een duidelijk verschil. Er wordt gesuggereerd dat hardlopen met schoenen je meer gevoelig maakt voor blessures vanwege de klap op de hiel elke keer als je je voet neerzet. Het bewijs hiervoor is echter nog niet helemaal overtuigend.

Wat wel een feit is, is dat barefoot hardlopen je voeten sterker maakt. Dit komt doordat de tenen alle vrijheid hebben om zich af te zetten tegen de grond en de voet niet wordt gelimiteerd in zijn beweging. En zoals al eerder besproken, horen voeten krachtig te zijn zodat ze hun functie in het bewegingsstelsel optimaal kunnen vervullen. In dat opzicht ben ik vóór barefoot running. Echter, denk ik dat de extreem fanatieke barefoot runners in hun enthousiasme iets vergeten: in de blotevoetentijd was er nog geen asfalt. Onze voeten zijn dan misschien wel niet gemaakt om in stijve schoenen te lopen, ze zijn ook niet gemaakt om een duurloop over de stoep vol te houden. Wellicht is het een beter idee om – als je helemaal terug wil gaan naar de Blotevoetentijd – te rennen op gras, zand, of in het bos. De mooie omgeving is dan een extraatje.

Irma-Voeten-Actief

Born to run?
Een vraag die in dit verband regelmatig naar boven komt, is of we gemaakt zijn om te rennen. Volgens James O’Keefe, cardioloog, zijn we dat niet. Naar aanleiding van zijn onderzoek is hij tot de conclusie gekomen dat langeafstandslopen niet zo goed is voor het hart. Hardlopen wel, maar langeafstandslopen niet. Volgens O’Keefe is hardlopen gezond tot een bepaalde grens. Na ongeveer zestig minuten rennen, begint het hart het zo zwaar te krijgen dat hartcellen sterven en calcium zich begint op te bouwen in het hartweefsel. O’Keefe en zijn collega’s zeggen dus: ren, maar niet te lang en niet te snel. Nog niet zo lang geleden, in 2013, doken er allerlei nieuwsartikelen op die zelfs beweerden dat wandelen beter is voor het hart dan hardlopen, en je verbrandt net zoveel calorieën.

Ikzelf houd het voorlopig maar bij wandelen. Hardlopen lijkt me momenteel een slecht idee. Omdat ik platte voeten heb. Ik draag te vaak schoenen. Een chiropractor op blote voeten is ook een vreemd gezicht.

Beeld: Anouk Bakker

Share

Irma (1991) is geboren in een klein dorpje in Drenthe en werkt als chiropractor. Ze heeft ontdekt dat haar twee passie's -chiropractie en schrijven- heel goed samengaan. Na vijf jaar voor studie in Engeland te hebben gewoond, is ze opgelucht weer op het platteland te mogen wonen. Haar kennisgebied is het menselijk lichaam, gezondheid en de wetenschap daar omheen. Naast het schrijven brengt ze veel tijd door met haar paarden, met lezen en buiten zijn, en met nadenken.