De wereld door een virtuele bril

De smartphone is zó 2011. Als het aan Google ligt, stappen we aan het einde van dit jaar over op de bril. Een samensmelting van mens en technologie komt steeds dichterbij.

Al sinds de start van het wereldwijde web is de manier waarop wij de ruimte om ons heen ervaren veranderd. De ruimte waarin we ons bevinden staat niet langer op zichzelf, maar gaat samen met nieuwe media en technologieën. Onze manier van kijken is hierdoor drastisch veranderd. Dankzij applicaties voor smartphones en tablets raakt ons dagelijks leven steeds meer verweven met ons digitale leven. Het ultieme samengaan van digitaliteit en realiteit wordt augmented reality genoemd – de integratie van een computerscherm in de echte wereld om ons heen.

Augmented reality-bril
Misschien klinkt het als een slechte sciencefictionfilm, maar augmented reality maakt zelfs nu al deel uit van ons leven. Denk maar aan het populaire spelletje Foursquare, waarbij gebruikers met hun smartphone ‘inchecken’ op de locatie waar ze zich bevinden. Maar ook een ogenschijnlijk simpele applicatie als Google Maps zorgt ervoor dat we de werkelijkheid ervaren door het oog van technologie – aan de hand van navigatie zien we meer dan dat we echt kunnen zien. Het zal dan ook niet lang meer duren voordat technologie volledig samengaat met ons lichaam. De eerste augmented reality-contactlenzen zijn wellicht nog in de maak, maar Google lanceert aan het eind van dit jaar de eerste augmented reality-bril. Via deze bril verkrijgen gebruikers real time-informatie op hun netvlies, zoals informatie over het weer, GPS en de locatie van vrienden. Via de bril is het zelfs mogelijk foto’s te maken of te telefoneren met anderen. Kort gezegd: bijna alles wat we nodig hebben is verwerkt in de bril.

Een plekje van onszelf
Augmented reality maakt het dus mogelijk om op twee plaatsen tegelijkertijd te zijn. Terwijl je aan het dineren bent met vrienden, kun je de televisiegids van vanavond bekijken. Waar het met smartphones dikwijls nogal storend wordt bevonden als mensen tijdens een gesprek met hun telefoon bezig zijn, heeft de augmented reality-bril het voordeel dat mensen niet kunnen zien wat jij ziet. Het idee van ruimte wordt hierdoor niet alleen meer hybride, maar ook nog eens extreem gepersonaliseerd. Dankzij augmented reality ervaren we meer flexibiliteit en keuzevrijheid in de consumptie van informatie, waardoor er tevens een illusie van complete autonomie ontstaat. Met behulp van augmented reality lijken we nog meer regisseur van ons eigen leven – de wereld om ons heen is dan het podium.

Die technologische ontwikkelingen zijn allemaal leuk en aardig, maar zie je het al voor je? Over enkele jaren is een feestje misschien alleen nog het fysiek bij elkaar zijn van mensen – geestelijk is iedereen dan verzonken in een andere wereld. Hier komt de paradox van sociale media tot uiting: netwerken als Facebook en Twitter zijn bedoeld om onze sociale contacten te versterken, maar hebben mogelijk tot gevolg dat we ons in de dagelijkse realiteit steeds meer afzonderen.

Augmented reality layar
Terug naar het verleden
Misschien worden we door het gebruik van moderne technologieën wel meer individualistisch, maar augmented reality is meer dan voortdurend netwerken alleen. Net zoals de grenzen van ruimte steeds meer vervagen, wordt tijd ook een minder vaststaand begrip. De toekomst en het verleden kunnen zelfs heel letterlijk naar het heden worden gehaald. De smartphone-applicatie Layar maakt het mogelijk om omgevingen te bekijken door toegevoegde lagen, interactieve 3D-objecten gecreëerd door uitgevers, reclamebureaus, kunstenaars en andere gebruikers. Zo is het mogelijk om informatie op te vragen over gebouwen in de omgeving – informatie die niet zichtbaar is zonder augmented reality. Deze informatie wordt dan gevisualiseerd op het scherm van de mobiele telefoon, waardoor er een 3D-beeld van het landschap of gebouw ontstaat. Op deze manier kunnen er gebouwen herrijzen die ooit op die plaats hebben gestaan, gebouwen die er hadden kunnen staan of gebouwen die ooit nog gebouwd zullen worden. Zelfs de Twin Towers kunnen zo weer even terugkeren. Toekomst en verleden zijn daardoor dichterbij dan ooit.

Augmented reality Lowlands
Interactieve ruimte
De toe-eigening van ruimte is tevens een gevolg van augmented reality. In 2010 werkte het Stedelijk Museum samen met het driedaagse muziek- en mediafestival Lowlands aan het project ARtotheque. ARtotheque functioneerde als een soort openbare kunstbibliotheek, waarvan een festivalbezoeker een kunstreplica uit de collectie van het Stedelijk Museum kon lenen. Vervolgens kon de bezoeker dit kunstwerk op zijn of haar smartphone downloaden en het overal op het festivalterrein plaatsen. Lowlands werd zo een openluchtmuseum, alleen zichtbaar voor mensen met een smartphone. Festivalbezoekers worden hier deelnemers van culturele productie, waarbij ruimte een soort performance wordt. Bezoekers gaan namelijk in dialoog met hun omgeving, voegen eigen ideeën en gedachten toe, waardoor een verzameling aan betekenis ontstaat. Het project op Lowlands is slechts één voorbeeld uit de vele mogelijkheden die er zijn om ruimte interactiever te maken.

Enkele grote denkers zeiden het al: tijd en ruimte zijn een illusie. Met augmented reality krijgt dit idee nog meer handen en voeten. Hoewel augmented reality een logisch gevolg van vele technologische ontwikkelingen lijkt, vloeit het vooral voort uit een toenemende behoefte aan persoonlijke ervaringen. Dankzij technologie wordt ruimte steeds meer een beleving, die gebruikers naar hun eigen hand kunnen zetten. We moeten alleen wijken voor het gevaar dat we allemaal in onze eigen ruimte verdwijnen. In plaats van een verbondenheid van mensen met de ruimte, moeten we streven naar een verbinding tussen mensen onderling. Dus mocht je die Google-bril dit jaar nog aanschaffen, vergeet ‘m dan niet af en toe af te zetten.

Bron foto’s: NYtimes.com; 1, Layar.com; 2, ISEA2011; 3.

Share

Britt

Britt Broekhaus (1991) studeert Cultural Analysis (research master) in Amsterdam. Ze is een culturele alleseter en is dol op mooie woorden, dromerige beelden en melancholische muziek. Haar onderzoeksinteresse bevindt zich op het gebied van globalisatie, machtsrelaties en identiteit. Na haar studie wil Britt veel van de wereld zien – Japan staat daarbij bovenaan haar lijstje – en vooral blijven schrijven en onderzoeken. Verder is Britt een fanatieke yogi, een tikkeltje obsessed met lekker (vegetarisch) eten en gezonde voeding, heeft ze een zwak voor buschauffeurs en vindt ze honden maar overschat. Voor Nadelunch.com schrijft ze voor de rubrieken Kopstukken en Beeld, en is ze eindredacteur voor Kopstukken.