Dokter, ik heb zo’n last van fantoomtrillingen

Ik ben bezig met het schrijven van een wetenschappelijk artikel als ik het geluid van een binnenkomende e-mail hoor. Gauw open ik mijn mailbox, om er vervolgens achter te komen dat ik helemaal geen e-mail heb gekregen. Hetzelfde gebeurt met mijn mobiele telefoon: ik denk dat ik hem hoor trillen, maar in werkelijkheid ligt hij muisstil op mijn bureau. Het gebeurt me meerdere keren per dag en het is razend irritant, omdat het me afleidt van mijn werk.

Denken en voelen dat je je telefoon hoort of voelt gaan, terwijl dat in feite niet het geval is, staat bekend onder de naam phantom vibration syndrome of phantom ringing. Het fenomeen wordt ook beschreven met de termen ringxiety en fauxcellarm. Ik blijk niet de enige te zijn die er last van heeft: wanneer ik op Google deze termen invoer, vind ik allerlei anekdotes van lotgenoten.

FantoomtrillingHoewel het verschijnsel door veel mensen wordt herkend, is er nog nauwelijks onderzoek naar gedaan. Mijn zoektocht levert slechts één wetenschappelijk artikel op: een onderzoek uit 2010 van Rothberg, Arora, Hermann, Kleppel, St. Marie en Visintainer van het Baystate Medical Center uit Springfield, Massachusetts. Uit hun onderzoek naar de prevalentie van het phantom vibration syndrome onder medisch personeel bleek dat 68% weleens last had van fantoomtrillingen. Van de ziekenhuismedewerkers gaf 13% aan er zelfs dagelijks last van te hebben. Medisch studenten ervoeren, vergeleken met de rest van het medisch personeel, het vaakst fantoomtrillingen. Tevens bleek dat hoe frequenter iemand gebruikmaakt van zijn mobiele telefoon, hoe vaker hij/zij deze spooktrillingen ervaart.

Filter op prikkels
Er is nog geen onderzoek gedaan naar de oorzaak van het phantom vibration syndrome, maar de onderzoekers geven aan dat het mogelijk ontstaat doordat de cerebrale cortex binnenkomende sensorische signalen verkeerd interpreteert. Omdat de hersenen een overweldigende hoeveelheid prikkels te verwerken krijgen, past het brein bepaalde filters toe op basis van de verwachtingen die iemand heeft. Gelukkig maar, anders zouden we gek worden van alle binnenkomende informatie. Dit proces van informatieselectie wordt ook wel hypothesis guided search genoemd. In het geval van fantoomtrillingen misinterpreteert het brein bepaalde sensorische input omdat het brein het geluid of getril van een telefoon verwacht.

Spieraanspanningen en druk van kleding
Het is nog onduidelijk welke sensorische stimuli leiden tot het ervaren van de fantoomtrillingen. Mogelijk zijn spieraanspanningen en druk van kleding de boosdoeners. In het geval van fantoomgeluiden kan willekeurig achtergrondgeluid door het brein worden geïnterpreteerd als een echt telefoonsignaal.

Goed nieuws: uit het onderzoek van Rothberg en collega’s werd duidelijk dat het ervaren van fantoomtrillingen ook kan worden gestopt. Van het medisch personeel slaagde 43% erin een einde aan de fantoomtrillingen te maken door de trilfunctie van de mobiele telefoon uit te schakelen, deze op een andere plek op te bergen (bijvoorbeeld niet meer in de borstzak) of door simpelweg een andere telefoon te gebruiken. Of fantoomtrillingen geheel uit te bannen zijn, is moeilijk voorstelbaar in onze moderne maatschappij waarin we continu bereikbaar willen zijn.

Bron afbeeldingen: Photl.com; 1.

Share

Eline

Eline (1988) is orthopedagoge en werkt momenteel als promovenda bij de Universiteit van Amsterdam. Zij doet onderzoek naar de rol van de vader versus de moeder in het ontstaan en het overwinnen van angsten door kinderen. Deze wetenschapster in hart en nieren schrijft voor Nadelunch.com populairwetenschappelijke artikelen voor de categorie 'Wetenschap'. Haar expertise ligt op het terrein van de sociale wetenschappen. Zij verruilt daarnaast graag de ivoren toren van de wetenschap voor de digitale snelweg. Eline vindt het steeds weer een uitdaging complexe wetenschappelijke informatie voor een breed publiek toegankelijk te maken.