Berlijn is een wereldstad die zich maar moeilijk laat snappen. Een stadskern heeft hij niet, noch een typisch schilderachtige wijk die makkelijk door de lens van het dagjesmens vereeuwigd kan worden. Toch bezit de Duitse hoofdstad een schoonheid die nergens in Europa te vinden is.

Terwijl Amsterdam en Parijs steden zijn waar de toerist zijn vingers bij aflikt, is Berlijn op het eerste oog maar moeilijk te begrijpen. Met zo veel troosteloze gebouwen omhuld door graffiti en vervallen Sovjet-relieken lijkt de stad gevangen in zijn tumultueuze verleden — maar niets is minder waar. Achter de deuren van die betonnen panden en in die mysterieuze hoekjes van de stad gebeurt namelijk heel wat. Waar je ook bent, in een straal van honderd meter is er van alles te vinden: tentoonstellingen over de moderne geschiedenis van de stad, bijzondere eenmanszaakjes, extravagante boetiekjes, kunstzinnige cafeetjes, rauwe technofeesten, kleurrijke straatkunst en hippe vlooienmarkten. Dat het er allemaal niet zo gelikt uitziet is juist de charme van Berlijn. Voor toeristen die de ins & outs niet kennen kan het echter moeilijk zijn een goed beeld van de stad te krijgen. Daarom: een gids voor beginners.

Vervoer
Er zijn vele wegen die naar Berlijn voeren, maar de beste blijft toch wel de befaamde Autobahn. In ongeveer zes uur verruil je Nederlandse bodem voor Berlijnse grond en hoe meer medepassagiers je hebt, hoe goedkoper dit natuurlijk kan. Het kan ook gratis: tegenwoordig is het meer dan normaal om naar de Duitse hoofdstad te liften, maar lees je goed in en lift nooit alleen. Voor degenen zonder rijbewijs, sterke duimspieren of goedgevulde portemonnee biedt de website Mitfahrgelegenheit een uitkomst. Op deze (Duitse) carpoolsite bieden mensen een plek in hun auto aan voor een klein bedrag: een enkeltje Amsterdam–Berlijn is ongeveer dertig euro. Je moet wat geluk hebben, er op tijd bij zijn en je Duitse woordenboek ervoor uit het stof halen, maar toch zijn drie tientjes een schijntje voor zo’n lange rit. Het is natuurlijk ook mogelijk om een ticket via NS Hispeed te boeken, maar verwacht niets onder de €200,- voor een retourtje — tenzij je vier maanden van tevoren boekt.

Accommodatie
Het vrije, ongepolijste Berlijn is bij uitstek een stad om te ontdekken met een local. Laat dat chique hotel dus links liggen en boek een kamer bij Wimdu, een site waar particulieren hun huis of appartement te huur aanbieden aan vakantiegangers. Wimdu-appartementen zijn niet alleen goedkoper dan hotels, maar bieden je ook de mogelijkheid de stad als een local te ontdekken vanwege het persoonlijke contact tussen jou en je gastheer/-vrouw. Zo verbleef ik zelf in een prachtig, ruim appartement met houten vloer en hoog plafond in de trendy wijk Prenzlauer Berg. Ik deelde het huis met de kat Juli en gastvrouw Angelika, die mij precies wist te vertellen welke koffiezaakjes, wijken en restaurants ik zeker moest bezoeken. Haar tips hebben me niet teleurgesteld. Mede door de Duitse heb ik de busladingen toeristen op veel plekken kunnen vermijden en in knusse cafés mijn Bauernfrühstück verorberd. En heb ik elke nacht als een roos geslapen.

De overblijfselen van de Koude Oorlog
De botsing tussen de kapitalistische NAVO-landen en het communistische Oostblok tijdens de Koude Oorlog is natuurlijk nergens zo voelbaar als in Berlijn. Een bezoek aan de stad moet dan ook gepaard gaan met een les door de geschiedenis van de Duitse hoofdstad, die tot 1989 in vier zones was verdeeld: enerzijds waren er drie geallieerde bezettingszones van de Verenigde Staten, Groot-Britannië en Frankrijk, anderzijds was er een Sovjet-bezettingszone.

De wereldberoemde Berlijnse Muur mag dan gevallen zijn, toch kun je niet om de oorspronkelijke splitsing van West en Oost heen. De laatste restjes van de Muur die nog staan worden dagelijks door honderden, al dan niet duizenden, toeristen bezocht, maar dat doet niets af aan hun indrukwekkendheid. Vanaf de Oberbaum Brücke, de brug over de rivier de Spree die op de grens van de Sovjet- en de Amerikaanse sector lag, heb je een goed overzicht. Aan de rechterkant staat de East Side Gallery, een openluchtgalerie bestaande uit het langst bewaarde gedeelte van de Berlijnse muur. Meer dan honderd kunstenaars hebben de muur beschilderd en het is dan ook een must langs dit 1316-meter lange kunstwerk te wandelen. Checkpoint Charlie, een controlepost op de grens van de Amerikaanse en Russische sector, en de Brandenburger Tor zijn net als de Muur overblijfselen van de Koude Oorlog. Toeristisch, maar indrukwekkend. De verdeeldheid van een stad, van een land, en eigenlijk van de hele wereld, komt mooi samen op deze plekken. Om wat langer stil te staan bij deze boeiende geschiedenis is het DDR Museum een aanrader. Dit museum schetst een veelzijdig beeld van het leven in Oost-Duitsland en laat zien hoe anders het leven was in het communistische land.

De zwarte bladzijde in de Duitse geschiedenis
Als we verder teruggaan in de tijd, komen we natuurlijk bij de Tweede Wereldoorlog aan. De rol van Duitsland in dit conflict is bij iedereen bekend, maar ook Berlijn biedt een interessant perspectief. Heb je veel tijd, ga dan naar het Jüdisches Museum, dat is vormgegeven als een gebroken Davidsster. In dit imposante museum kun je uren rondlopen en niet alleen leren over het Joodse volk in tijden van oorlog, maar ook over hun geschiedenis in Duitsland vanaf het jaar 1000. De Joodse cultuur is niet alleen binnen, maar ook op straat te vinden: de Rykestraße Synagoge is een van de weinige synagogen die op de Kristallnacht niet verwoest is door de Nazi’s. Tegenwoordig is het een van de mooiste synagogen van Duitsland. Het indrukwekkendste monument is echter het Holocaust-Mahnmal. Dit monument is gebouwd om de Jodenvervolging te herdenken en bestaat uit 2.711 grote stenen van monoliet die een golvend patroon vormen. Bezoekers kunnen langs de stenen lopen, maar ook het bijbehorende informatiecentrum bezoeken waar alle namen van vermoorde Europese joden staan, voor zover deze allemaal bekend zijn.

Lekker eten en lekker drinken
Dat een bezoekje aan Berlijn gepaard gaat met een hoop geschiedenis staat dus vast. Toch hoeft niet alles zwaarbeladen en cultuurhistorisch verantwoord te zijn, want lekker eten en lekker drinken kun je nergens beter dan in Berlijn. Drink eens een biertje bij de Bierbörse aan de Schiffbauerdamm: elke vijf minuten staan er, net als op de echte beurs, weer andere aanbiedingen op het digitale scherm. Of doe het zoals de echte Berliner en drink een biertje tussen de punkers in oerpub Syndikat in de wijk Neukölln. Niet alleen het bier, maar ook de koffie is om te smullen in de Duitse stad. In KaffeeRaum, gelegen in de prachtig opgeknapte wijk Prenzlauer Berg, is het melkschuim op de koffie zo zacht als een wolk: erg lekker bij een typisch Duitse ontbijt-etagère met verse muesli, donker brood en gerookte ham. Ook in ‘P-berg’ ligt het hippe Cafe CK, waar de koffie in scheikundige maatbekers en potjes wordt gezet en geserveerd. Leuk detail: deze tent is het stamcafé van de wereldkampioen koffiedrinken.

Vegetariërs en veganisten kunnen hun hart ophalen in Berlijn: in de stad waar de biologische winkel is uitgevonden staat er op elke hoek wel een Biomarkt of diervriendelijk café. Zo staan er elke dag rijen voor Mustafas Gemüse Döner aan de Mehringdamm, waar de heerlijkste vegetarische döner verkocht wordt — inclusief een halve kilo aan groenten. Of probeer eens een basilicumrisotto of maanzaadkroket in Lucky Leek in Prenzlauer Berg. De carnivoren onder ons doen er goed aan om de beste Currywurst van Duitsland te eten bij Curry 36, eveneens aan de Mehringdamm.

Verrassingen
Zoals eerder gezegd is Berlijn natuurlijk ook een stad van verrassingen. Het is onmogelijk alle onbekende plekjes op te noemen: Berlijn is een stad waar je vooral heel veel zelf moet ontdekken. Toch zal ik je even in het zadel helpen: loop eens het Radisson Sas-hotel naar binnen, dat naast het zogenaamde museumeiland ligt. De lift, die midden in de hal staat, wordt namelijk omringd door een enorm aquarium waar de mooiste tropische vissen rondzwemmen. Of doe iets meer avontuurlijks en bezoek het Baumhaus an der Mauer, een boomhuis aan de Mariannenplatz dat zowel op Oost- als West-Berlijns grondgebied lag en nu fungeert als een culturele hotspot. Een laatste tip die ik je meegeef is om de voormalige Stalinallee (nu de Karl-Marx-Allee) te bewandelen. Deze straat is ooit door de DDR gebouwd in typische Sovjetstijl en was het pronkstuk van Oost-Duitsland.

Berlijn heeft veel te bieden. Eén bezoek aan deze stad is eigenlijk niet genoeg: hij verdient het om keer op keer ontdekt te worden. Dat het mogelijk is Berlijn steeds weer door andere ogen te zien, is de schoonheid van deze stad.

Beeld: Maaike Goslinga & Wimdu.

Maaike

De Rotterdamse Maaike Goslinga (1990) studeert Euroculture, een tweejarig masterprogramma van de Europese Commissie, in Spanje en Duitsland. Eerder rondde zij haar studie Engelse taal en cultuur in Liverpool af en werkte ze in Nieuw-Zeeland. Omdat ze zich het fijnst voelt op vreemde bodem, ontfermt ze zich als eindredacteur over de sectie 'Buiten' en schrijft ze korte artikelen over wereldwijde trends en andere wetenswaardigheden. Gewapend met pen, notitieboek en rugzak hoopt zij later als onderzoeksjournaliste de wereld over te reizen.

Maaike heeft 32 artikelen geschreven.