Ieder filmjaar zijn er een paar ‘verzamelmomenten’ waarin de grootste films van het jaar worden uitgebracht. De decembermaand is er een van. Films als The Hobbit, Skyfall en Life of Pi sieren de schermen van de Nederlandse bioscopen. Zo ook het onverfilmbare Cloud Atlas.

Onverfilmbaar. Zo reageerde de filmjournalistiek toen bekend werd gemaakt dat de Duitse regisseur Tom Tykwer (Lola Rennt, Perfume: Story of a Murderer) en regisseursduo Andy en Lana Wachowski (The Matrix-trilogie) de roman Cloud Atlas (2004) van David Mitchell zouden verfilmen. Het boek bestaat uit zes verschillende verhalen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Elk verhaal is verbonden met het voorgaande verhaal door een werk van een van de personages uit het eerdere verhaal (een muziekstuk, een dagboek, een film). De verbintenis tussen de verhalen is niet altijd meteen duidelijk. Dit is precies de reden dat het boek moeilijk te verfilmen zou zijn. De zes verhalen vinden elk plaats in een andere tijd, maar volgen elkaar wel op. Elk verhaal, op het zesde en tevens kernverhaal na, stopt halverwege en wordt na verhaal zes in teruglopende volgorde verder verteld.

Filmisch puzzelplezier
Deze volgorde wordt niet helemaal aangehouden in de film. Alle verhalen en belangrijke personages worden geïntroduceerd, maar daarna wordt er van tijdperk naar tijdperk gesprongen. Slim, want zo blijf je als kijker beter bij de les. En dat is toch wel nodig bij een film als deze. Maar als het verhaal je niet aan het puzzelen krijgt, dan zijn het wel de personages. Elke acteur in Cloud Atlas speelt namelijk meerdere rollen, groot of klein. Zo speelt Jim Sturgess de Amerikaanse notaris Adam Ewing in 1850, een hotelgast in 1936, en de rebel Hae-Joo Chang in het futuristisch Neo Seoul in 2144. En is Tom Hanks de dokter van Adam Ewing in 1850 en een wetenschapper in 1973. Nu is de laatste vrijwel in elk verhaal te herkennen, maar acteurs als Hugh Grant zijn in veel rollen onherkenbaar. Het raden van wie nou wie is, is dan ook een van de leuke – maar ook afleidende – aspecten van de film.

Vrijheid en rebellie
Cloud Atlas is geen Amerikaanse, maar een Duitse productie. Opvallend, aangezien twee regisseurs en een aantal acteurs wel Amerikaanse roots hebben. Daarnaast voelt de film, wellicht door de grootsheid en de thematiek van het verhaal, heel Amerikaans aan. Ook een groot deel van de verhalen speelt zich af in Amerika, al is de film in zijn geheel opgenomen in Europa. De thema’s vrijheid en rebellie spelen een hele grote rol in Cloud Atlas. Elk hoofdpersonage in een verhaal rebelleert tegen de autoriteiten en vecht voor zijn of haar vrijheid, om zo verandering teweeg te brengen. En de vrijheid om jezelf te zijn, kan het nog Amerikaanser?

Bijzonder aan de film is de samenwerking tussen de regisseurs. De zes verhalen werden namelijk apart van elkaar, maar tegelijk, opgenomen. Tom Tykwer nam de verhalen van Robert Frobischer (1936), journaliste Luisa Rey (1973) en bejaarde uitgever Timothy Cavendish (2012) voor zijn rekening. Andy en Lana Wachowski regisseerden de twee futuristische verhalen van Somni (2144) en Zachry (2321) en het verhaal van Adam Ewing (1850). Hierdoor zijn twee verschillende filmstijlen te herkennen. Iets dat storend zou kunnen zijn, ware het niet dat de scènes goed in elkaar overlopen door een uitstekende montage.

Stille tranen in de bios
De soundtrack van Cloud Atlas is een van de hoogtepunten van de film. Dat is ook de filmindustrie opgevallen, want de soundtrack is genomineerd voor een Golden Globe ‘Beste Originele Score’. Elk nummer is gecomponeerd door regisseur Tom Tykwer en de componisten Reinhold Heil en Johnny Klimek, met wie beiden Tykwer al jaren samenwerkt. De muziek voelt bombastisch en overweldigend aan en weet de kijker op precies de juiste momenten helemaal mee te nemen in de film. Apart is elk nummer een verhaal op zich. In het boek en de film werkt de jonge componist Robert Frobischer (Ben Whishaw, Perfume) aan de Cloud Atlas Sextet. Naar het einde van zijn verhaal toe is de muziek zo opzwepend en emotioneel, dat ondergetekende in alle stilte een paar traantjes moest wegpinken in de bioscoopzaal.

Cloud Atlas is een indrukwekkende en grootse, maar ook intieme film, die ondanks zijn 164 minuten geen seconde te lang is. Houd je van een film die je meesleept, maar ook laat nadenken? Ga Cloud Atlas dan vooral in de bioscoop bekijken. Zit je liever niet 3 uur in een donkere bioscoopzaal, dan kun je beter thuisblijven.

Cloud Atlas is is momenteel nog in meerdere bioscopen te zien.

Beeld: screenshot vimeo.

Naomi

Naomi den Hollander (1990) heeft taal- en cultuurstudies gestudeerd aan de Universiteit Utrecht, met een specialisme in film- en televisiewetenschap. Door in september aan de master film- en televisiewetenschap te beginnen, hoopt ze de ultieme film- en televisiekenner te worden. Naast haar grote liefde voor bewegende beelden op welk scherm dan ook, houdt ze van lezen en is ze zeker niet vies van een paar uurtjes gamen. Voor Nadelunch schrijft ze stukken voor de categorie ‘Beeld’ over films en series die een cultuur liefhebbend mens absoluut niet mag missen.

Naomi heeft 10 artikelen geschreven.