• Home »
  • Beeld »
  • De schreeuw der schreeuwen en andere terugkerende geluidseffecten

De schreeuw der schreeuwen en andere terugkerende geluidseffecten

Dacht je toen in The Lord of the Rings een elf te pletter viel: zat hij ook niet in Star Wars? Had je een déjà vu, of beter: déjà entendu bij Inglourious Bastards of Up? Waarschijnlijk niet, maar je had er alle reden toe.

Deze films vormen namelijk slechts een kleine selectie uit de enorme berg titels die gebruikmaken van een en dezelfde geluidssample van een schreeuw, namelijk de zogenoemde Wilhelm scream. Dit is de bekendste van een aantal regulerende, vaak rechtenvrije sound effects die als een soort inside joke onder filmmakers en vooral sound designers terugkeert in talloze films, televisieseries en games. Met dit lijstje houd je de volgende keer bij het film kijken je oren beter open wanneer een man op noodlottige wijze omkomt, een stripfiguur in het ravijn valt of er onweer losbreekt.

Wilhelm scream (klinkt als: aaAAAh)
De Wilhelm scream heb je ongetwijfeld een keer gehoord, want de lijst met titels die hem gebruikten is eindeloos lang, en nog steeds groeiende. Het effect werd ooit opgenomen voor de film Distant Drums uit 1951 van Warner Bros, waarin een door het moeras wadende soldaat door een krokodil onder water wordt gerukt. De sample kreeg de mooie titel ‘Man getting bit by an alligator, and he screams’. De opname keerde terug in verschillende Warner Bros-films. Zo ook in The Charge at Feather River (1953), waar de schreeuw geuit werd door ene Wilhelm als hij een pijl in zijn been krijgt.

YouTube voorvertoningsafbeelding
De reden waarom deze schreeuw nog steeds geschreeuwd wordt, is Ben Burtt, de man achter de stemmen van Chewbacca (dat behaarde beest uit Star Wars) en E.T. Deze sound designer merkte in de jaren 70 als eerste op dat hij telkens dezelfde kreet hoorde in de Warner Bros-films. Hij besloot hem zelf te gebruiken voor Star Wars: episode IV (Lucas, 1977) en heeft dit jarenlang voor elke film waaraan hij meewerkte gedaan, waaronder alle Star Wars- en Indiana Jones-films. Tegenwoordig doet Burtt dit niet meer, maar tientallen filmmakers en sound editors hebben het stokje van hem overgenomen, onder wie Peter Jackson (The Lord of the Rings-trilogie) en Quentin Tarantino (Reservoir Dogs, Kill Bill 1&2). En ook in videogames, reclames en televisieseries is Wilhelm te horen.

Wie de man was achter de opname is niet met zekerheid te zeggen, maar vermoedelijk was het acteur Sheb Wooley. Hij had een bijrolletje in Distant Drums en is waarschijnlijk in de studio ter plekke gevraagd eens een schreeuw te proberen. Dat zijn kreet de beroemdste ter wereld is geworden, hadden ze vast niet verwacht.

Howie scream (klinkt als: yeeeaaaAAAAw)
Vergeleken bij die van Wilhelm gaat de Howie scream door merg en been, en dat terwijl hij oorspronkelijk hoorde bij iemand die ‘slechts’ neergeknuppeld wordt in een bar. Dat liever dan dood door krokodillen, lijkt me. De Howie-schreeuw werd voor het eerst geschreeuwd in Ninth Configuration (Blatty, 1980), maar kreeg zijn naam toen hij geuit werd door Howie Long in zijn sterfscène in Broken Arrow (Woo, 1953). De mooiste benaming is echter wel ‘Screams 3; man, gut-wrenching scream and fall into distance’, waaronder de noodkreet te vinden is op geluidseffecten-cd’s.

Goofy holler (klinkt als: AAA-hoo-hoo-hoo-hooeiii)
Deze geschrokken klinkende jodel is beroemd gemaakt door Disney’s Goofy, die hem in zijn cartoons telkens liet horen wanneer hij weer eens in de kreukels lag. De eerste keer was in de The Art of Skiing uit 1941, waarin Goofy skiles in de bergen geeft, met natuurlijk de nodige tegenslagen. De man achter de bewonderenswaardige jodel is de Oostenrijkse bergskiër en jodelaar Hannès Schroll, maar naar het schijnt heeft deze er nooit betaald voor gekregen. En dat terwijl de schreeuw nog steeds gebruikt wordt. Voorbeelden zijn Assepoester, De klokkenluider van de Notre Dame en de speelfilm Enchanted.

Castle thunder (klinkt als: donder bij onweer, kgggbrrrrbrwrwrrrm)
De Castle thunder is misschien iets lastiger te herkennen, aangezien dit geluidseffect ‘gewoon’ klinkt als een donderklap bij onweer. Maar het is niet zomaar een donderklap: het is die boven het kasteel van Frankenstein! Hij klonk het eerst in de film uit 1931, maar is sindsdien onmisbaar in elke Frankenstein-remake of -parodie. Maar je hebt hem ongetwijfeld in meerdere producties gehoord. Wist je bijvoorbeeld dat steeds een aangepaste versie te horen is wanneer de Powerpuff Girls wegvliegen om misdaad te bestrijden? En ook in onder andere De aristokatten, Back to the Future en de Scooby-Doo-films is de donder te ontwaren.

 

Beeld: YouTube/Screenshot Goofy Yell.

Share

Anne

De 23-jarige Anne van der Klift verruilde na het vwo en een lange reis haar geboortestad Capelle aan den IJssel voor het bruisende Amsterdam. Daar ging ze zich met de studie 'Media en Cultuur' verder verdiepen in de wereld van de media en de maatschappij. Nu specialiseert ze zich met een beroepsgeoriënteerde master in documentaire. Naast het verslinden van films en het spelen op haar ukelele, houdt Anne van reizen maken, Penguin classics lezen, nieuwe recepten uitproberen, naar concerten gaan en zo nu en dan creatief bezig zijn met potlood, pen, verf, inkt of camera. In haar artikelen voor Nadelunch.com verwondert Anne zich voor de sectie ‘Beeld’ voornamelijk over films en doet ze bij tijd en wijle een gooi naar hun onderliggende betekenissen.