In de Deense misdaadserie Forbrydelsen draagt inspecteur Sarah Lund altijd een wollige, witte kersttrui. Belangrijk? Jazeker. De trui symboliseert waarom de serie een wereldwijde culthit is geworden: het cliché van de kittige, hooggehakte politievrouw wordt genadeloos onderuitgehaald en eenvoud en menselijkheid staan centraal. Een succesformule.

Forbrydelsen I, de serie die vanaf morgen bij de KRO zal worden uitgezonden onder de naam The Killing, gaat over de eigenwijze inspecteur Sarah Lund (Sofie Gråbøl), die met haar collega Jan Meyer (Søren Malling) de moord op de negentienjarige Nanna Birk Larsen moet oplossen. Wat een ogenschijnlijk simpele moordzaak lijkt te zijn, blijkt later verweven met ingewikkelde politieke motieven, familiedrama’s en worstelende ego’s. De één uur durende afleveringen, die elk een dag uit de moordzaak voorstellen, laten zien hoe de inspecteurs deze verhaallijnen ontrafelen en zo na twintig dagen tot een dramatische eindconclusie komen.

Het heeft even moeten duren, maar na vier jaar kan de Deense serie eindelijk haar Nederlandse televisiepremière beleven. En dat is maar goed ook: The Guardian roemde Forbrydelsen I om de puike acteerprestaties en sinistere ondertoon en durfde zelfs te concluderen dat het “the best thing on TV for ages” was. Op filmwebsite IMDB krijgt de serie maar liefst een 8,5 en ook de prijzenkast van cast en crew staat inmiddels al aardig vol: zo won Forbrydelsen onder andere een Emmy en BAFTA Award.

Anders dan CSI
Klinkt goed allemaal, maar hoe onderscheidt Forbrydelsen zich van andere misdaadseries? Allereerst is daar de seksloze trui van de mooie Sarah Lund. Waar Amerikaanse series er een handje van hebben een politieagente als dominante stoeipoes in te zetten, mist de Deense serie een dergelijke bliksemafleider. De hoofdrolspeelster is een prachtige vrouw, maar wordt nooit ingezet als sekssymbool die met geplamuurd gezicht over de set paradeert. Sarah Lund is inspecteur en gedraagt zich ook zo: ze is eigengereid en zet alles opzij om de zaak op te lossen. Niet iedereen blijkt voor haar vastberadenheid en werkmethode te zwichten. En dat leidt tot een heerlijke frictie tussen alle poppetjes op het speelveld.

Die frictie wordt mede mogelijk gemaakt door scriptschrijver Søren Sveistrup, maar de acteerprestaties van Gråbøl verdienen evenveel lof. Het vereist veel talent om een ijzersterk en koppig personage te spelen zonder daarbij strak in ’t pak rond te lopen, maar Gråbøl heeft het. Ze is one of us en dat is wat de serie heerlijk geloofwaardig maakt. Lars Mikkelsen, die burgemeester in spe Troels Hartmann speelt, verdient evenals Gråbøl een plekje op het erepodium: hij blinkt uit in het neerzetten van een enerzijds sterke, charismatische politicus en anderzijds onzekere man door zijn karakteristieke kop in te zetten als wapen: zijn knijpende ogen vertellen iedere scène een ander verhaal. Soms dat van een slimme man. Soms dat van een gebroken.

Het leven is banaal
Ook de ouders van de vermoorde Nanna, Pernille (Ann Eleonora Jørgensen) en Theis Birk Larsen (Bjarne Henriksen), verdienen alle lof. Het rauwe verdriet van de personages wordt door het sublieme acteerwerk nooit sentimenteel, maar juist ontzettend voelbaar; het is zeer knap hoe beide acteurs uitbeelden hoe schuldgevoelens, woede en verdriet samenballen bij de wrede realiteit van rouw. Van avondmaaltijd tot uitvaartdienst: in elke situatie is het verdriet om hun dochter uitermate confronterend. Terwijl Pernille de moord probeert te snappen, is bij de stille Theis een zichtbaar onderhuids verdriet aanwezig: ondanks zijn grote voorkomen is hij breekbaar als een twijgje.

Wellicht is dit wel het sterkste punt van de hele serie: niets wordt geromantiseerd. Het leven van een rechercheur bestaat uit vies eten, het verlangen naar een sigaret, weinig slaap en vooral veel vragen. Het leven van een politicus bestaat uit achterdocht, wantrouwen en de constante zoektocht naar steun. En het leven van mensen in rouw gaat over een duisternis en verdriet dat elke keer weer anders geuit wordt. Gaat het er in het echt ook niet zo aan toe? Het antwoord is ja: het leven is banaal. Het feit dat de serie Deens is voegt alleen maar toe aan deze nuchterheid van het bestaan: de gutturale Deense taal draait er, net als de Nederlandse, niet omheen. Geen romantische dialogen, maar de keiharde realiteit.

Zware kost
Forbrydelsen I is zware kost. Het is niet alleen een typische whodunnit, maar laat je door het overtuigende acteerwerk van de hele cast geloven dat misdaad niet over sensuele inspecteurs in mantelpakjes gaat. Nee, het gaat over de impact van een tragische dood op mens en omgeving. En over smoezelige truien.

Zien? Vanaf maandag 23 juli (morgen) start de KRO op Nederland 2 met het uitzenden van de Forbrydelsen-marathon (Deens gesproken, Nederlands ondertiteld). Gedurende zes weken wordt elke werkdag een aflevering uitgezonden. Voor meer informatie, klik hier.

De serie liever op je eigen gemak kijken? Hier kun je ’m bestellen.

Beeld: Wikipedia.

Maaike

De Rotterdamse Maaike Goslinga (1990) studeert Euroculture, een tweejarig masterprogramma van de Europese Commissie, in Spanje en Duitsland. Eerder rondde zij haar studie Engelse taal en cultuur in Liverpool af en werkte ze in Nieuw-Zeeland. Omdat ze zich het fijnst voelt op vreemde bodem, ontfermt ze zich als eindredacteur over de sectie 'Buiten' en schrijft ze korte artikelen over wereldwijde trends en andere wetenswaardigheden. Gewapend met pen, notitieboek en rugzak hoopt zij later als onderzoeksjournaliste de wereld over te reizen.

Maaike heeft 32 artikelen geschreven.