• Home »
  • Beeld »
  • Louis Theroux: My Scientology Movie – Onbeantwoorde vragen

Louis Theroux: My Scientology Movie – Onbeantwoorde vragen

Louis Theroux behoeft nauwelijks introductie. Hij maakte naam met zijn documentaires over bijzondere personen, met bijzondere leefwijzen. Daarin was er altijd één constante factor: de onbevangenheid en onbevooroordeelde blik waarmee hij het onderwerp en zijn gesprekspartners benadert. Met deze open houding wilde hij ook de Scientology Kerk in beeld brengen. Zoals te verwachten viel, kreeg hij nul op het rekest toen hij daarvoor om toestemming vroeg bij de toch al schimmige organisatie. Daarom besloot hij het over een andere boeg te gooien.

Picture shows_WS Louis Theroux outside The Church of Scientology building in LA

Op basis van de verhalen en anekdotes van mensen die de Scientology Kerk de rug toe hebben gekeerd, probeert hij gebeurtenissen met acteurs na te spelen om zo zijn eigen Scientology film te maken. In plaats van een blik achter de schermen bij Scientology zelf, krijgen we een blik achter de schermen bij het maken van Theroux zijn Scientology film. Dat begint bij het casten van de acteurs. Om tot de juiste uitbeelding van personen als David Miscavige, de leider van de kerk, en prominent lid Tom Cruise te komen, moeten we ook hun handelingen, gedachten en beweegredenen doorgronden. Zo leren we meer over hen en over het beleid van de Kerk. Het duurt echter niet lang voordat Theroux zelf door de Kerk op de korrel wordt genomen. Dit zorgt tegelijkertijd voor bevreemdende en hilarische situaties.

Afvallige Rathbun doet wederom een boekje open
De spil bij het maken van de film in de film is Marty Rathbun. Hij is één van de meest prominente ‘afvalligen’ van de Kerk en vertelt hoe hij vroeger letterlijk en figuurlijk knokte voor Scientology. Ook krijgen we een beeld van zijn huidige leven, waarin hij net zo’n hardliner is, maar dan nu tegen de Scientology Kerk. Maar tegelijk is duidelijk dat hij niet het achterste van zijn tong laat zien, en hij ons -net zoals in zijn Scientology dagen- zijn beeld van de werkelijkheid voorschotelt. Een beeld dat niet de volledige waarheid hoeft te zijn.

Picture shows_WS Will Pugh films Louis Theroux and Marty Rathbun outside the studio in LA

In feite is My Scientology Movie, net zozeer een film over Rathbun als over het Scientology geloof. Voor Theroux is Rathbun enerzijds zijn ‘partner in crime’ bij het maken van de film, maar vooral ook een mooi studieobject. Zijn leven zowel voor als na zijn uittreden, vertelt veel over hoe de top van de Scientology Kerk met haar onderdanen omgaat. Rathbun is als aanstichter, slachtoffer en regisseur een goed voorbeeld voor de acties van de Kerk om zich te beschermen tegen Suppressieve Personen (SP’s). Daarbij worden gewelddadige excessen, indoctrinatie en absurde confrontaties niet geschuwd.

Het is echter jammer dat Theroux ervoor kiest om vooral op de misstanden van de Kerk en het gedrag van de megalomane en agressieve Miscavige in te gaan. Zijn Scientology film is namelijk niet de eerste die deze zaken aan het licht brengt. In ‘Going Clear: Scientology and the Prison of Belief’ doen meerdere ex-Scientologisten een boekje open over wat zich allemaal achter de schermen afspeelt. Onder hen ook dezelfde Rathbun en Tom De Vogt, die Theroux ook in zijn documentaire laat opdraven. Inhoudelijk is er dus niet veel nieuws onder de zon.

Picture shows_CU Louis Filming being Filmed at Gold Base

Veel vragen onbeantwoord
Uiteindelijk hinkt Theroux in zijn Scientology film op meerdere gedachten. Hij gaat kort in op de aantrekkingskracht en werkwijze van Scientology. Hij toont de duistere kant van de Kerk op basis van feitelijke gebeurtenissen en verhalen. Maar bovenal is het een portret van de gevallen generaal Rathbun en zijn vete met David Miscavige. Uiteindelijk komt eigenlijk geen van deze thema’s echt goed uit de verf.

Hierdoor roept My Scientology Movie meer vragen op dan hij beantwoordt, zoals: waarom besluiten zo veel mensen zich toch bij de Scientology Kerk aan te sluiten? Wat is er nou echt waar van wat we in beeld over Scientology zien? En wat vertelt Rathbun ons niet? De belangrijkste vraag is wellicht: waarom wordt juist deze documentaire van Theroux in de bioscoop uitgebracht? Want de actualiteitswaarde is nihil en de kwaliteit van de archiefbeelden is matig tot slecht. Evengoed kijk je My Scientology Movie over een paar maanden op de BBC of op Netflix.

***

Louis Theroux: My Scientology Movie, vanaf 5 mei te zien in 22 Nederlandse filmhuizen.

Beeld: Filmdepot

Share

Henri Faun

Zijn werk als (beleids)onderzoeker vertaalt Henri naar zijn grote hobby: films. Hij is een wandelende encyclopedie voor filmtrivia over regisseurs, genres, sequels, prequels en filmprijzen. Deze kennis komt niet alleen van pas bij pubquizzen, maar ook bij de recensies en filmtips die hij voor Nadelunch schrijft.