The Neon Demon – Een lust (en een last) voor het oog

Nicolas Winding Refn toont in zowel prachtige als walgelijke beelden de modellenwereld van Los Angeles en tilt de clichés van moordende concurrentie in een ‘dog-eat-dog world’ naar een nieuw niveau, dat niet iedereen zal bekoren.

Het uitgangspunt van The Neon Demon is niet bijster origineel. De jonge onschuldige Jesse (Elle Fanning) trekt van het platteland naar de grote stad op zoek naar roem en een carrière als model. Met haar natuurlijke schoonheid trekt ze de aandacht van fotografen en couturiers. Uiteraard tot groot ongenoegen van de gevestigde orde aan topmodellen. Jessie moet zich staande zien te houden tussen een groep van door schoonheid geobsedeerde vrouwen, die haar het liefst willen verslinden om te krijgen wat zij heeft. In de handen van minder begaafde regisseurs zou dit een recept voor een tweede Showgirls kunnen zijn. De Deense regisseur Nicolas Winding Refn heeft echter iets anders in petto.

 

elle1

 

Geen Showgirls maar horror
In 2011 brak Refn door bij het grote publiek met de neo-noir Drive. Daarin kwamen het ingetogen acteerwerk van Ryan Gosling, een heerlijke soundtrack en de briljante cinematografie samen met vlagen van bruut geweld. In The Neon Demon doet Refn er nog een schepje bovenop. Wederom ziet het er gelikt uit. Refns ervaring als regisseur van videoclips en commercials zijn in The Neon Demon duidelijk te zien. Stilistisch en qua montage zou menig scène niet misstaan als artistieke reclame voor het nieuwste geurtje van Dolce & Gabbana. Voor de soundtrack grijpt hij terug op het beproefde recept uit Drive: synthpop, die zo uit de jaren ‘80 kon komen. Meer nog dan in zijn vorige films zorgt de soundtrack voor een onheilspellend en surrealistisch gevoel. Vanaf de eerste tonen tijdens de openingscredits is het dan ook meteen duidelijk: dit is horror.

Los van de openingsscène lijkt het daar overigens lange tijd niet op. Wel bekruipt je de hele film het gevoel dat er iets niet klopt. Iedereen voldoet net iets te veel aan de clichébeelden die je vooraf kunt invullen over de modellenwereld: de modepopjes die zowel uiterlijk als in karakter van plastic zijn. De artiesten op zoek naar een muze. De onbetrouwbare moteleigenaar die misbruik maakt van zijn gasten. En natuurlijk het onschuldige meisje dat een diva in spe is. Allen lijken ze losgerukt van iedere vorm van realiteit, waarbij het aan de kijker is om te bepalen of dit komt door vlak acteerwerk, of dat het een bewuste keuze is.

 

elle2

 

Voedsel of seks
Een welkome afwisseling van de platte karakters is visagiste Ruby (Jena Malone). Zij ontfermt zich als een grote zus over Jesse en neemt haar op sleeptouw. Dit betekent ook dat ze Jesse introduceert in de welhaast sektarische modellenwereld. Daarmee is Ruby zelf niet onschuldig. Want ondanks dat ze Jesse wil beschermen, is ze zelf net zo goed een onderdeel van een oppervlakkige cultuur van de schoonheidsidealen, waarin ze lijken voor de uitvaart van make-up voorziet en de merknamen van lippenstift symbolisch zijn voor hoe een model zich voor het neonlicht presenteert: ben je voedsel of ben je seks?

Gelukkig kiest Refn ervoor om niet te blijven hangen in moralisme. Door op gezette momenten de griezelige belofte van de opening in te lossen, voorkomt hij dat The Neon Demon een allegorie wordt op de oppervlakkigheid van de modellenwereld of de vergankelijkheid van schoonheid. Samen met Jesse gaat de kijker steeds dieper een subcultuur in die alle realiteitszin verliest. Daarin gaat Refn verder dan je verwacht. Tot op het absurde af, waardoor je als kijker uiteindelijk zelf ook vervreemdt van wat er op het scherm gebeurt.

 

elle3

 

Want zo mooi als The Neon Demon in beeld en geluid lijkt, zo verrot blijkt hij vanbinnen. En dat is waarschijnlijk de belangrijkste les die Refn ons op gruwelijke wijze over modellen wil leren. De wijze waarop hij deze les in beeld brengt, zal echter niet aan iedereen zijn besteed.

The Neon Demon is momenteel te zien in de bioscoop.

Beeld: Cineart

Share

Zijn werk als (beleids)onderzoeker vertaalt Henri naar zijn grote hobby: films. Hij is een wandelende encyclopedie voor filmtrivia over regisseurs, genres, sequels, prequels en filmprijzen. Deze kennis komt niet alleen van pas bij pubquizzen, maar ook bij de recensies en filmtips die hij voor Nadelunch schrijft.