Canto Ostinato: een liggende les in mindfulness

Canto Ostinato (1)Na het zien van de documentaire Over Canto, waarin mensen vertellen hoe het stuk Canto Ostinato hun leven veranderd heeft, werd ik nieuwsgierig naar deze schijnbaar bijzondere compositie. Om Canto Ostinato zo volledig mogelijk te ervaren, besloot ik een al even bijzonder concert te bezoeken.

Geen twee keer hetzelfde
Canto Ostinato is misschien wel het bekendste stuk van de Nederlandse modern-klassieke componist Simeon ten Holt (1923). Ten Holt schreef het tussen 1976 en 1979. De bezetting en de lengte van Canto Ostinato zijn variabel. De compositie bestaat uit verschillende secties die zo lang of zo kort herhaald kunnen worden als de uitvoerende wenst. Naar eigen inzicht kan men variaties en dynamiek aanbrengen. Daarom zijn geen twee uitvoeringen hetzelfde.

Canto Ostinato kreeg veel kritiek omdat het te weinig vernieuwend zou zijn, maar heeft desondanks de tand des tijds doorstaan en staat na meer dan dertig jaar nog steeds in de belangstelling. Vorig jaar verscheen de documentaire Over Canto van Ramón Gieling, die eerder al twee films over Ten Holt maakte. Pianist Jeroen van Veen richtte de Simeon ten Holt Foundation op om de muziek van de Nederlandse componist onder de aandacht te brengen. Samen met pianiste en levenspartner Sandra van Veen voert hij Canto Ostinato regelmatig uit. Ze organiseren niet alleen reguliere concerten waarbij het publiek zittend toekijkt, maar ook ligconcerten op diverse locaties en zelfs concerten op het strand.

Liggen in de kerk
Het ligconcert van 2 juni 2012 vindt plaats in de Metaal Kathedraal in Utrecht. In de hal zijn foto’s van Ten Holt opgehangen om alvast in de juiste stemming te komen. Het concert zelf vindt boven plaats, in de nok van de kerk. Er is geen podium, de instrumenten staan links in het midden van de ruimte opgesteld. Jeroen en Sandra van Veen spelen op elektrische piano’s en Peter Elbertse doet mee op marimba. Iedereen heeft een matje bij zich om op te liggen en sommige mensen zijn voorzien van dekens, kussens en dikke sokken. Het doet eerder denken aan een yogales dan aan een concert. Doordat er maximaal vijftig plaatsen beschikbaar waren voor dit ligconcert, is er voor iedereen voldoende ruimte.

In het begin is het wat onwennig om op een matje te liggen of te zitten en te genieten van de muziek zonder op andere mensen te letten. Het is als de laatste tien minuten van de yogales, waarbij je stil op je matje ligt en in het begin niet weet wat je met jezelf en met de situatie aanmoet, maar daarna niet meer op wilt staan. Naarmate het concert vordert, wordt het donkerder buiten en wordt de sfeer binnen steeds intiemer. Er wordt ruim twee uur gespeeld.

Canto Ostinato (2)
Canto Ostinato (3)
Subtiele schatten
Canto Ostinato is één lang muziekstuk. Er zijn tijdens dit concert dus geen hoogte- of dieptepunten, er is alleen een begin en een einde en de weg die er in de tussentijd afgelegd wordt. De delen van het stuk verschillen soms slechts op heel subtiele wijze van elkaar, maar door te liggen en te luisteren en op te gaan in de muziek is het mogelijk om iedere noot in je op te nemen. Zelfs de kleinste verandering, die misschien nauwelijks zou opvallen als je het stuk als achtergrondmuziek zou opzetten, komt op die manier goed binnen en zorgt voor spanning. Canto Ostinato blijkt plotseling vele schatten te bezitten en wordt steeds hypnotiserender.

Eén minpunt: de elektrische piano’s. De klank hiervan haalt het helaas niet bij een echte piano of vleugel. Op de website was echter al te lezen dat het wegens transport-technische redenen niet mogelijk is om gebruik te maken van akoestische piano’s op deze bijzondere locatie. En dat het een bijzondere locatie is, valt niet te betwisten. Wat er ingeleverd moet worden aan klank, wordt ruimschoots gecompenseerd door de unieke setting.

Een ligconcert in de Metaal Kathedraal is niet alleen een muzikale belevenis, maar creëert eveneens de ideale omstandigheden om even volledig in het hier en nu te zijn en daarna met een leeg hoofd en nieuwe moed en energie weer naar huis te gaan. Kortom: een goede les in mindfulness.

Canto Ostinato ook beleven? Kijk op de website voor meer informatie over ligconcerten en andere optredens van Jeroen en Sandra van Veen.
Liever thuis naar de cd luisteren? Klik hier om te bestellen.
Kijk voor meer informatie over de documentaire Over Canto op de speciale website. Bestellen kan hier

Beeld: Marjolein van der Heide. (Allen gemaakt bij bovenstaand concert.)

Share

Marjolein van der Heide

Marjolein van der Heide (1984) studeerde Kunstmatige Intelligentie en Rechtsgeleerdheid. Ze werkt als software consultant op het snijvlak van ICT, zorg en privacy. In haar vrije tijd is ze muzikant. Ze speelt piano, zingt, schrijft eigen nummers en heeft een obsessie met trompetmuziek. Naast zelf musiceren vindt ze het leuk om haar liefde voor muziek te delen via de rubriek Beluisterd.