Hallo muziekliefhebbers! Even opletten allemaal, want ik ga jullie iets belangrijks vertellen. Iets wat iedereen zou moeten weten. Het gaat om r&b. “Maar Aadje, jij zou toch schrijven over blues en jazz?” Nou, r&b staat voor ‘rhythm & blues’. Daarmee is eigenlijk al een hoop gezegd.
Hoe het begon
Voor de mensen die sinds de jaren 40 in een donkere grot onder Ayers Rock hebben geleefd, zal ik een korte uiteenzetting van de r&b-geschiedenis geven. De term r&b is ergens in 1948 uitgevonden door ene Jerry Wexler. Hij werkte voor Billboard Magazine, het toonaangevende muziektijdschrift in die tijd, en wilde iets vervangends voor de term race music. Goed gedaan Jerry! Dikke duim voor jou! De term was een overkoepelend woord voor alle ‘zwarte’ muziek. Eerst was dat alleen maar blues, boogie, gospel en vroege soul. Maar rond de Tweede Wereldoorlog kwam in de VS de elektrische Blues op, met als ambassadeur T-Bone Walker, die de gitaarsolo misschien wel als eerste een standaard onderdeel maakte in zijn liedjes. Bij zo’n elektrische gitaar hoorde ook een drumstel en een elektrische bas, en het duurde niet lang of de rock-’n-roll ontstond. En soul. En funk. En disco. Allemaal r&b.
De blues valt weg
In al die stijlen is het rhythmgedeelte natuurlijk makkelijk te vinden, maar de blues is in funk en disco soms ver te zoeken. Toch valt het onder r&b. Waar gaat het mis? Ik raadpleeg als rasechte non-academicus lievelingssite Wikipedia. “By the 1970s, rhythm and blues was used as a blanket term for soul and funk.” Voor het gemak gingen we alles wat voortkwam uit zwarte muziek r&b noemen. Dat is zonde, want daar doe je alle stijlen die ermee gemoeid zijn volgens mij tekort. Voor mij is r&b een muziekstijl op zich, waar specifieke artiesten aan verbonden zijn. Een stijl waarbij Muddy Waters, Howlin’ Wolf, Little Walter, Bo Diddley en Ray Charles de dienst uitmaakten. En een genre dat zijn beste tijd eind jaren 60 wel gekend heeft.
Vernieuwing
Gelukkig was er in begin jaren 80 een briljante ziel die bedacht dat het tijd werd voor een nieuwe term: contemporary r&b. Wie dat ook was, hij of zij verdient een sticker. Want daarmee maak je in ieder geval een beetje onderscheid tussen vroeger en nu. Contemporary r&b voegt een nieuwe stijl toe aan het wat oudere hip hop. En dat is goed te horen. Het begint zo’n beetje bij Erykah Badu, later volgen artiesten als R. Kelly, Usher en Mary J. Blige. R&b wordt veel meer downtempo, laid back. Onder begeleiding van veel gekreun worden protesten tegen de regering geuit. Later in de tijd maken r&b-artiesten liedjes over met wie ze de liefde zouden willen bedrijven (Akon) of over vrijdag (Rebecca Black). Als Ray Charles de clips had kunnen zien had ie zich omgedraaid in z’n graf. Dat soort songs wekken bij mij buikkrampen en kippenvel op, waarna ik stilletjes naar mijn te kleine kamer schuifel en ga huilen onder m’n bed. Ik kan alleen niet ontkennen dat het behoorlijk populair is. De wat meer kritische luisteraar ontdekt hopelijk een verschil in kwaliteit.
Verschil moet er zijn
In ieder geval, r&b is een interessante stijl met een lange geschiedenis. Hopelijk is je het een en ander duidelijk geworden over hoe alles in elkaar steekt in deze tak van de grote boom die muziek heet. Ga eens naar Google Afbeeldingen en zoek eerst op ‘r&b’ en daarna op ‘rhythm & blues’. Dat geeft het bizarre verschil al aan. Ik raad je ook aan om eens naar het verschil tussen Erykah Badu en Howlin’ Wolf te luisteren, beiden grootheden van de r&b. Misschien dat je dan hoort wat ik bedoel. Het opzwepende van The Wolf en het hypnotiserende van Badu. Totaal anders, en toch noemen we het r&b. Had die term dan niet samen met de Chicago Blues moeten ondergaan? Dat zou volgens mij wel wat duidelijkheid scheppen. En dan zou de muziek van Usher, Badu en Blige een andere naam moeten krijgen. Iemand nog goeie ideeën daarvoor?
Beeld: Wikimedia Commons 1 & 2.
Adriaan
Adriaan (1992) studeert journalistiek. Hij kwam er rond zijn zestiende achter dat hij een passie voor blues, jazz, soul en funk had. Hij maakt zelf zijn hele leven al muziek en schroomt niet af en toe te schrijven op het scherpst van de snede. Onder het mom “Als het zwart is, is het goed”, zal hij op Nadelunch.com vertellen over prachtige muziek die geboren is op de katoenvelden van Mississippi.
