Tin Men and the Telephone: alledaags, maar dan anders

De wachtrij van een telefonische klantenservice, de stem van een TomTom, het geloei van koeien, een dame die je ’s nachts op televisie verleidt om sekslijnen te bellen of voetbalcommentaren: het Amsterdamse trio Tin Men and the Telephone hoort overal muziek in.

Manmanman?!
Tin Men and the Telephone bestaat uit pianist Tony Roe, bassist Lucas Dols en drummer Bobby Petrov. De drie muzikanten besloten tijdens hun master aan het conservatorium van Amsterdam dat ze samen iets wilden gaan doen. Een standaard pianotrio lag te veel voor de hand; dat wilden ze dus niet. Ze hebben een tijdje geëxperimenteerd met salsa- en latinmuziek, maar ook dat bleek het niet helemaal te zijn. Het moest anders worden, bijzonder, vernieuwend. Bovenal moest het iets worden waar ze zelf volledig achter konden staan. Maar wat?

Ogenblikgeduldalstublieft?!
Tony, de geestelijke vader van Tin Men and the Telephone, liep al langer met het idee rond om iets met stemmen te doen. Hij nam mensen op in de supermarkt en dacht na over hoe hij de verschillen in toonhoogte van de spreekstem en het verloop van zinnen kon integreren in muziek. In het bandje van de KPN-klantenservice hoorde hij voor het eerst iets wat hij daadwerkelijk kon gebruiken. Hij wist Lucas en Bobby enthousiast te maken en zo ontstond KPN. Het nummer beeldt de alom bekende irritatie uit van het wachten tot er eindelijk een medewerker aan de lijn komt. Het was oorspronkelijk bedoeld om de KPN op de hak te nemen en niet om mee naar buiten te treden. De KPN bleek het echter leuk te vinden en voor het trio was dit de eerste stap in de gewenste richting.

Telefoon?!
De klantenservice van de KPN is niet de enige verbinding met de telefonie. Binnen de band is er een belangrijke rol weggelegd voor een omgebouwde telefoon, waar samples uit komen. De naam Tin Men and the Telephone verwijst naar het apparaat, dat altijd als een soort vierde bandlid op het podium aanwezig is. Voor Tony, die een hekel heeft aan bellen, staat de telefoon bovendien symbool voor zijn frustraties naar de wereld toe. En wat kun je beter doen met frustraties dan ze omzetten naar iets constructiefs?

Tin men – Moetjenou (2)Moetjenou?!
In het najaar van 2010 verscheen het debuutalbum Moetjenou?!. Het is opgenomen en geproduceerd in Tony’s eigen studio en laat zich beluisteren als een visitekaartje van het veelzijdige trio. Alleen al de verpakking verraadt dat het niet om het zoveelste bandje gaat: de cd komt in een ouderwets grote platenhoes en is bevestigd op een echte LP.

Op het album zijn invloeden uit zowel de jazz en moderne klassieke muziek als hip hop te horen. Een compositie van Olivier Messiaen omgeschreven voor jazztrio, samples van stemmen over een hip hop-beat, abstracte melodieën of gewoon een standard van Thelonius Monk: in nog geen uur tijd komt het allemaal langs.

De weg die met KPN werd ingeslagen is voortgezet: in veel van de composities zijn omgevingsgeluiden en dagelijkse ergernissen verwerkt. Een vogel die vlak bij de studio rondhangt, een autoradio, een navigatiesysteem, voetbalcommentaren: Tin Men and the Telephone toont aan dat overal muziek in zit.

Iets(kerst)mismee?!
Bij wijze van verzet tegen de kapitalistische insteek van Kerstmis bracht Tin Men and the Telephone in december 2011 de cd Very Last Christmas uit, met daarop eigenzinnige interpretaties van populaire kerstliedjes. De nummers zijn in slechts een paar dagen tijd gearrangeerd, gerepeteerd en opgenomen en zijn even divers als het eerdere werk.

De band heeft duidelijk niet stilgezeten sinds Moetjenou?!. Waar het eerste album voornamelijk grappig was en voorzichtig nieuwe mogelijkheden verkende, zijn de nummers op Very Last Christmas brutaler, scherper, kritischer en gewaagder. Het concept heeft zich in een jaar tijd sterk ontwikkeld. Door te kiezen voor simpele en herkenbare kerstdeuntjes treedt de creatieve visie van Tin Men and the Telephone nadrukkelijker op de voorgrond.

Tin Men – Very Last Christmas (2006)

Kijkjenou?!
Voor wie de muziek van Tin Men and the Telephone geen liefde op het eerste gehoor is, is het misschien nog liefde op het eerste gezicht. Door tijdens optredens gebruik te maken van beelden, die Tony zelf monteert, is Tin Men and the Telephone niet alleen interessant voor liefhebbers van avant-gardejazz.

Het projecteren van visuals op schermen is vandaag de dag niet uitzonderlijk meer, maar vaak ontbreekt de wisselwerking tussen beeld en geluid. Tin Men and the Telephone onderscheidt zich hierin door die wisselwerking juist op te zoeken. De beelden moeten de muziek versterken en andersom, zoals een goede soundtrack bij een film. Mensen blijken beter in staat om complexe muziek tot zich te nemen als ze er passende beelden bij zien. Door meerdere zintuigen aan te spreken worden ze meegetrokken in de ervaring, ook als ze normaal gesproken geen geduld zouden hebben om naar instrumentale muziek te luisteren.

Om concertbezoekers nog meer te prikkelen, wil Tin Men and the Telephone hen actief bij de voorstelling betrekken. Door letters van het alfabet te koppelen aan toetsen op de piano, maakt Tony van zijn instrument een muzikale typemachine, waarmee hij woorden en daaraan verbonden melodieën tevoorschijn kan toveren. Interactie ontstaat door Twitter-berichten van het publiek op een scherm te tonen en daar live op te reageren.

Wiedoetdat?!
Tony stuurt alle beelden zelf aan via de piano. Hij gebruikt daarvoor elektronische apparatuur die registreert welke toets hij aanslaat en met welke snelheid. Deze informatie moet vervolgens via een computerprogramma vertaald worden naar een bepaalde actie, zoals “ga naar het volgende beeld” of “schrijf de letter A op het scherm”.

De benodigde software wordt hoofdzakelijk geschreven door Olger Star. Samen met Tony is hij verantwoordelijk voor de technische aspecten van Tin Men and the Telephone. Olger is tevens de man achter de omgebouwde telefoon met samples. Hoewel hij niet op het podium te zien is, is zijn bijdrage onmisbaar.

Olgers hond Paco maakt eveneens deel uit van Tin Men and the Telephone. Hij figureert in filmpjes, helpt bij het afstellen van microfoons en biedt de nodige mentale ondersteuning tijdens de eindeloze uren achter de computer.

Posters Tin Men

Dachtjedat?!
Het is een misverstand dat Tin Men and the Telephone gebruik maakt van multimedia en technische middelen om de muziek makkelijker te maken of om een breder publiek aan te spreken. Het is natuurlijk leuk, maar voorop staat muzikale verdieping en het verkennen van grenzen. Welke betekenis krijgt een alledaags geluid als je het uit de context haalt en ergens anders plaatst? Hoe beïnvloeden beelden en geluiden elkaar? Wat is de relatie tussen muziek en taal? Tot welk punt krijg je het publiek nog mee? De techniek biedt nieuwe invalshoeken bij het onderzoeken van deze en andere vraagstukken.

Pasthetniet?!
Tony en Lucas speelden jarenlang in de populaire groep Room Eleven. Daar leerden ze dat niet alleen de muziek, maar ook alles eromheen goed in elkaar moet zitten en binnen het concept moet passen als je serieus genomen wilt worden. Tin Men and the Telephone besteedt daarom veel aandacht aan aan de vormgeving.

Stijn van der Pol van saf~ ontwierp de website, het artwork van beide albums, de posters en flyers en speciale t-shirts, die de bandleden tijdens optredens dragen. Om shows onder de aandacht te brengen verspreidt Tony speciaal voor dit doel gemaakte filmpjes op internet. Wat je verder ook van Tin Men and the Telephone vindt, op het promotiemateriaal valt in elk geval niets aan te merken.

Tin Men Moetjenou

Leefjenog?!
Het idee achter Tin Men and the Telephone is nog steeds volop in ontwikkeling. In de toekomst zou Tony omgevingsgeluiden willen bewerken tot een elektronische sound, het liefst real time op het podium. Verder moet er meer interactie met het publiek komen. Via de piano wil hij een camera aansturen om mensen in de zaal te fotograferen. De op deze manier ontstane beelden zullen direct in de voorstelling worden verwerkt. Trek je mooiste outfit dus maar vast uit de kast. Over kleding gesproken: zelfs daarmee kan nog veel gedaan worden. Zoals asbestpakken waarop je beelden kunt projecteren. Of bloemetjesjurken. Het mag allemaal best wat extremer.

Tenslotte staat de techniek niet stil. Tin Men and the Telephone kan de zoektocht naar nieuwe mogelijkheden de komende jaren rustig blijven voortzetten.

Laat je verrassen door Tin Men and the Telephone! Kijk op de website voor de concertagenda en geluidsfragmenten. 

Share

Marjolein van der Heide

Marjolein van der Heide (1984) studeerde kunstmatige intelligentie aan de Universiteit Utrecht en informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkt als juridisch adviseur op het gebied van privacy, internetrecht en copyright. In de avonduren is ze met muziek bezig. Ze speelt piano, zingt en schrijft eigen nummers. Omdat je niet veelzijdig genoeg kunt zijn is ze onlangs ook begonnen met trompet spelen. Naast zelf musiceren vindt ze het leuk om haar liefde voor muziek te delen via de rubriek Beluisterd.