Het vervolg op De vijf kinderboeken die iedereen bewaart: de vijf jeugdboeken die nog steeds in onze boekenkasten staan. Opvallend: deze verhalen spelen zich bijna allemaal af in en om de basisschool. O, en in de Rijken van koning Dagonaut en koning Unauwen.

Een korte verantwoording vooraf: onderstaande boeken zijn voornamelijk voor meisjes. Ze zijn daarop echter niet geselecteerd — jongens lezen in de hogere klassen van de basisschool in hun vrije tijd nu eenmaal minder dan meisjes, met als gevolg dat veel meisjesboeken bekender zijn dan jongensboeken. Dat zegt helemaal niets over jongensboeken, maar betekent alleen dat veel ‘klassiekers’ meisjesboeken zijn. Net als de titels hieronder.

1. Jacques Vriens – Achtste-groepers huilen niet (1999)
Eigenlijk maak ik liever niet te veel woorden vuil aan dit boek, want ik heb het idee dat dat het teniet zal doen. Maar vooruit: het dappere verhaal over Akkie en haar strijd tegen leukemie zal iedereen die het gelezen heeft zijn bijgebleven en ik twijfel er niet aan dat hele volksstammen door Achtste-groepers huilen niet bang zijn geworden voor naalden. Het is gebaseerd op het waar gebeurde verhaal van Anke. En dat maakt het misschien nog wel mooier dan het al is.

Ook van Jacques Vriens: de series rondom Meester Jaap en Hotel Korenwolf, Het achtste groepie tegen het soepie, Die rotschool met die fijne klas en Een stelletje mooie vrienden.

2. Roald Dahl – Matilda (1988)
Uitgaande van het feit dat identificatie met het hoofdpersonage een van de vereisten is voor een positieve waardering van een boek, kan een boek over een boekenwurm natuurlijk eigenlijk niet anders dan succes oogsten: als een lezer zich ergens mee kan identificeren, dan is het wel daarmee. Onze lievelingsboekenwurm? Roald Dahls Matilda, wiens letterenliefde totaal niet begrepen wordt door haar televisiekijkende ouders en meisjesgooiende schoolhoofd. Matilda realiseert echter de droom van ieder kind dat dergelijke volwassenen om zich heen heeft en neemt wraak, waardoor Matilda eigenlijk net zo’n stoer verhaal is als dat van Akkie. Maar dan met een happy end.

Ook van Roald Dahl: De GVR, De heksen, Sjakie en de chocoladefabriek en De fantastische Meneer Vos.

3. Tonke Dragt – De brief voor de koning (1962)
Hoe stoer Akkie en Matilda ook mogen zijn, ze verbleken bij Tiuri, de hoofdpersoon van Tonke Dragts De brief voor de koning. In 2005 ontving het boek de Griffel der Griffels, een prijs voor het allerbeste Nederlandse jeugdliteraire boek van 1955 tot 2004. En terecht, want nog steeds (dit jaar precies vijftig jaar na de verschijning van het boek) vertelt De brief voor de koning een tijdloos verhaal van moed en kameraadschap, zoals alleen Tonke Dragt dat kan. Met boodschappen die niet alleen voor de jeugdige lezer relevant zijn, maar eigenlijk voor iedereen. “Goed en kwaad zijn elkaars vijand. Maar soms liggen ze heel dicht bij elkaar.”

Ook van Tonke Dragt: De Blauwe Boekanier, Geheimen van het Wilde Woud (vervolg op De brief voor de koning) en De Zevensprong.

4. Guus Kuijer – Polleke (vanaf 1999)
De twaalfjarige Polleke mag dan wel iets minder bekend zijn dan bovenstaande boeken, maar de serie die Guus Kuijer over haar schreef (bestaande uit de boeken Voor altijd samen, amen, Het is fijn om er te zijn, Het geluk komt als de donder, Met de wind mee naar de zee en Ik ben Polleke hoor!) is op zijn zachtst gezegd subliem. Polleke doet in veel opzichten denken aan Kuijers andere superster Madelief (zie hier), maar waar Madelief tijdloos is, is Polleke modern en is haar verhaal een eerlijke weergave van onze huidige samenleving. Over (ge)dichten, botsende culturen, over koeien en over bidden. Over vriendjes. Stiefvaders. Koosnamen. Aardappelen. Kiezelstenen. Eigenlijk over alles.

‘Polleke probeert te zeggen dat als je niet gelovig bent, je ook niet kunt bidden,’ zei hij.
‘O?’ zei oma. Ze keek me onderzoekend aan. ‘Denk je dat Polleke?’
‘Ja,’ zei ik.
‘Daar zou ik me maar geen zorgen over maken als ik jou was,’ zei ze. ‘Bidden, dat doen de planten als ze bloeien en de vogels als ze zingen. Dat doen ze niet omdat ze iets geloven hoor.’

Ook van Guus Kuijer: Olle, Madelief.

5. Francine Oomen – Hoe overleef ik…? (vanaf 1998)
Misschien is deze serie een beetje te jong voor dit rijtje, maar ik denk dat de vrouwelijke Nadelunch-lezers uit de jaren 90 toch fanatiek met hun hoofd zullen knikken als ik stel dat ook Francine Oomen erin thuishoort. De mailtjes die Roos/Rooz aan zichzelf en haar vrienden stuurt, de talloze survivaltips, de ruzies met haar moeder en stiefvader Apenbil en hoe alles uiteindelijk in elk boek toch weer goed komt: het is herkenbaarheid dat de klok slaat bij Francine Oomen. “Waarom komen er woorden uit je mond, die je niet wil zeggen? En waarom blijven de woorden die je vaak wél wil zeggen, vaak steken in je keel?” Ik bedoel maar. Niet alleen voor aankomende pubers een must.

Ook van Francine Oomen: de serie rondom Lena Lijstje en onder andere Het boek van beer.

Geen lezer, maar toch nieuwsgierig geworden? Al deze boeken zijn verfilmd en op dvd verkrijgbaar.

Beeld: Photl.com en Flickr.com/meilock.

Leonie

Leonie Hardeman (1990) heeft haar bachelor taal- en cultuurstudies afgerond met een specialisatie in literatuurwetenschap. Ze wil in 2013 beginnen aan een master in Amsterdam en verzorgt tot die tijd de boekverkoop en publiciteit bij een uitgeverij van cultuurhistorische publicaties. Lezen is haar liefste bezigheid. Daarnaast is ze geïnteresseerd in literaire socialisatie en de intermedialiteit van literatuur — ze vindt het heerlijk de verfilmingen van haar lievelingstitels te bekijken. Voor Nadelunch.com schrijft ze stukken voor de categorie 'Boek' in de hoop meer mensen te kunnen laten genieten van dat wat haar literaire hart sneller doet kloppen.

Leonie heeft 25 artikelen geschreven.