Kamelenkoorts

GrunbergNa geslaagde en gefaalde Arabische lentes liggen de verhalen voor het oprapen. Wat brengt de nieuwste variant van het exotisme in de literatuur?

Nederlandse politiek leiders beginnen een debat met het uitwisselen van vakantiekiekjes en op Wikipedia is te lezen dat Barack zijn Michelle op hun eerste date mee naar de film nam (Do The Right Thing van Spike Lee). Geen informatie die ontzag bij het volk inboezemt. Zowel Arnon Grunberg als Dave Eggers vonden voor hun nieuwste boeken inspiratie in leiders die meer respect afdwingen. Ze stuurden hun hoofdpersonages daarvoor naar het Midden-Oosten. Samarendra uit Grunbergs De man zonder ziekte en Alan uit Eggers’ A Hologram for the King reizen vol overmoed af naar de woestijn, waar King Abdullah en Hamid Shakir Mahmoud op hen wachten. Nog eens wat anders dan Geert en Mitt.

Hologram
Het kan niet gek genoeg, moet Grunberg gedacht hebben toen hij een verknipte karaktereigenschap voor zijn nieuwste romankarakter bedacht. Nee, Sam steekt geen ogen uit met een schroevendraaier en woont niet in bordelen. De kern van zijn gebrek is zijn gebrek aan ziekte – dat waar de karakters uit Grunbergs voorgaande romans een overschot aan hadden. Ene Hamid Shakir Mahmoud wil een opera in Bagdad laten bouwen om de bevolking Puccini ten gehore te kunnen brengen. Sam heeft zijn eigen architectenbureau en vliegt naar Bagdad met een ontwerp. “Tegen Hamid Shakir Mahmoud zal hij zeggen: ‘Te lang hebben de architecten macht willen uitoefenen. Ik wil geen macht uitoefenen, ik wil juist macht geven.’”

De Amerikaan Alan Clay wordt wakker in zijn hotel in Jeddah, Saoedi-Arabië. In de nieuw te bouwen stad King Abdullah Economic City KAEC (spreek uit als ‘cake’) is het Clays taak IT-producten te slijten aan de koning. Samen met zijn team hoopt hij hem te kunnen imponeren met hun hologram, zodat hij het collegegeld van zijn dochter kan betalen.

Honey
De grote bazen lijken helaas lang niet zo geïnteresseerd in Sam en Alan als zij in hen. Het grote wachten breekt aan. Opgesloten in een huis, omringd door beveiligers, prutst Sam wat aan zijn opera-ontwerp. Alan en zijn team worden dagenlang in een tent in de woestijn geparkeerd, zonder airco en zonder eten. Hij voelt zich overbodig, is dat ook, en laat zijn team in de steek.

Eggers

De naïviteit van de mannen is stuitend. De Zwitserse Sam zet zijn vraagtekens bij de mensen die hij ontmoet (heet zijn beveiliger echt Honey?), maar vindt het onbeleefd vragen te stellen. Zoals het Grunberg betaamt moet hij zijn goede bedoelingen bekopen met meer dan hem lief is. De schrijver stuurt hem op nog een reis naar het Midden-Oosten, ditmaal naar Dubai. De straffen zijn hard. Alans hologram blijkt letterlijk een luchtspiegeling, zijn tocht naar het binnenland van Saoedi-Arabië helaas geen droom. Sams idealistische bibliotheek in Dubai is bij nader inzien vooral een bunker. Waar hij zelf de uitgang niet meer van kan vinden.

Pool party
Hitte, onrechtvaardigheid, wachten, wachten, wachten, autobommen, hotels, gidsen en de onvermijdelijke culture clash: de schrijvers zijn ten prooi gevallen aan een kamelenkoorts waarbij door Eggers clichés en door Grunberg, nog erger, vooroordelen niet geschuwd worden. Ondanks serieus levensgevaar blijft het Midden-Oosten voor hen toch vooral een spannend, exotisch avontuur. Een bestemming voor mannen vol jongensachtige hallucinaties. Ondanks het verbod op alcohol is Alan 24/7 dronken en belandt hij op een erotische pool party van de Deense ambassade.

De nieuwe vorm van exotisme levert spannende literatuur, omdat het Midden-Oosten dat nu eenmaal is, maar wel erg eenzijdig. Het wachten is op het boek van een Pakistaanse taxichauffeur in Dubai, een Filipijnse slavin uit Abu Dhabi of een stratenmaker uit KAEC. Hoe wonderlijk moeten zij kunnen schrijven over een hologram?

Tip: het laatste nummer van literair tijdschrift De Gids is volledig aan de Arabische cultuur gewijd.

Dave Eggers – A Hologram for the King
McSweeney’s | ISBN 9781936365746
Koop ’m voor € 20,99 in de lokale boekhandel of bestel hier.

Arnon Grunberg – De man zonder ziekte
Nijgh & Van Ditmar | ISBN 9789038894836
Koop ’m voor € 17,50 in de lokale boekhandel of bestel hier.

Share

Roos

Roos (1985) studeerde kunstgeschiedenis (researchmaster) aan de Universiteit van Leiden. Het geschiedenisdeel van de kunst hield zij voor gezien en zij specialiseerde zich in de wereld van de hedendaagse kunst. Momenteel werkt zij als redacteur bij Kunstbeeld en hiernaast schrijft zij freelance over kunst, cultuur en boeken voor diverse media en publicaties. Voor Nadelunch.com verdiept ze zich in internationale en nationale literatuur, opvallende kunstwerken en de vreemde plekken waar deze interesses haar brengen.