Alles wat wij doen maakt ons ongelukkig. Althans, als we Michael Foley moeten geloven. Zijn The Age of Absurdity is een kritische observatie van onze maatschappij, gedomineerd door ongenoegen en rusteloosheid.

Het lijkt erop dat de grote luxes van de Westerse maatschappij – democratie, welvaart, keuzevrijheid en technologische vernieuwingen – uiteindelijk niet leiden tot meer geluk, maar tot een onvoldaan gevoel. Zoals de ondertitel (Why Modern Life Makes It Hard to Be Happy) van Foleys boek aangeeft, is geluk steeds moeilijker te vinden in een wereld waar succes juist meer een plicht wordt. Onze maatschappij wordt gedomineerd door de misvatting dat geluk een constante ervaring van tevredenheid is. Eerder is geluk iets wat je overvalt, het plotselinge besef dat alles eigenlijk is zoals het zou moeten zijn.

Alles wat we willen is alles
Foley schrijft over de problematiek van een door consumptie gedomineerde cultuur, waarin likes op Facebook belangrijker worden geacht dan dingen die er volgens Foley wel toe doen: leven in het hier en nu, tijd voor jezelf en het loslaten van wensen en begeertes. Zo kenmerkt onze maatschappij zich door een fetisjering van verlangen. Niet de bevrediging van verlangens is de drijvende kracht achter ons handelen, maar het verlangen zelf. Foley schrijft over onze koopzucht, maar ook onze drang om zo veel mogelijk exotische bestemmingen van onze bucket list af te strepen. Al deze dingen zijn niet aantrekkelijk van zichzelf, maar zijn zo aanlokkelijk omdat ze een veelheid aan mogelijkheden representeren. Dit verklaart waarom nieuwe kleren, een reisje naar Thailand en de nieuwste iPhone altijd een beetje teleurstellen zodra we ze hebben. “Meer, meer, meer,” is het mantra van de moderne maatschappij. Het is de lege maag die zeurt om snacks. De overvolle kledingkast, maar niets hebben om te dragen.

Absurdisme is het nieuwe sublieme
Foley pleit voor het besef van de absurditeit van het leven: volgens hem is dat de enige manier waarop we het leven volledig kunnen accepteren zoals het is. Hij treedt met dit idee in de voetsporen van de filosoof Albert Camus, een van de grondleggers van de absurdistische filosofie – een afsplitsing van het meer bekende existentialisme. Het absurdisme stelt dat het leven in wezen zinloos is en dat al het menselijk leed voortkomt uit de zoektocht naar zingeving. Volgens Camus zijn er verschillende manieren om de zinloosheid van het leven op te lossen: zelfmoord en religieuze overtuiging zijn de twee meest voorkomende. De beste oplossing is echter volledige acceptatie van de zinloosheid van het leven. Foley impliceert met The Age of Absurdity dat mensen tegenwoordig te veel op zoek zijn naar zingeving: niet alleen middels religie, maar ook door het geloof in de potentie van het leven en daarmee de drang om er zoveel mogelijk uit te halen.

“The talent for self-justification is surely the finest flower of human evolution, the greatest achievement of the human brain. When it comes to justifying actions, every human being acquires the intelligence of an Einstein, the imagination of a Shakespeare, and the subtlety of a Jesuit.”

Hoewel de kritische toon van het boek doet vermoeden dat we hier te maken hebben met zware en betuttelende kost, is Foley allerminst negatief over de maatschappij waar ook hijzelf deel van uitmaakt. Foleys boek is een rake observatie van het hier en nu en is daardoor in geen enkel opzicht een uitgekauwd zelfhulpboek. Sterker nog, degenen die op zoek zijn naar concrete handvatten voor een beter leven zullen met dit boek niet aan hun trekken komen. Eerder is The Age of Absurdity een inleiding in de filosofie en biedt het inzichten voor een mogelijk meer bevredigend leven. Door middel van treffende – maar vooral ook confronterende – beschrijvingen van onze gehaaste maatschappij, filosofische theorieën van onder andere Sartre, Freud, Schopenhauer en Nietzsche, wetenschappelijke experimenten en zelfs persoonlijke anekdotes toont Foley aan dat de manier waarop wij leven misschien niet ideaal is, maar dat het tevens onmogelijk is de tijd terug te draaien. Eerder wil hij, in navolging van boeddhistisch gedachtegoed en de stoïcijnse filosofie, laten zien dat het ook anders kan. We zijn zelf verantwoordelijk voor het constante en overheersende gevoel van ontevredenheid, maar kunnen dit gevoel ook omschakelen. De absurditeit van het leven is een feit. Nu is het aan ons dit te omarmen.

Michael Foley – The Age of Absurdity
Simon & Schuster | ISBN 978 1847375247
Haal ‘m voor €11,99 in de lokale boekhandel of bestel hier.

Britt

Britt Broekhaus (1991) studeert Cultural Analysis (research master) in Amsterdam. Ze is een culturele alleseter en is dol op mooie woorden, dromerige beelden en melancholische muziek. Haar onderzoeksinteresse bevindt zich op het gebied van globalisatie, machtsrelaties en identiteit. Na haar studie wil Britt veel van de wereld zien – Japan staat daarbij bovenaan haar lijstje – en vooral blijven schrijven en onderzoeken. Verder is Britt een fanatieke yogi, een tikkeltje obsessed met lekker (vegetarisch) eten en gezonde voeding, heeft ze een zwak voor buschauffeurs en vindt ze honden maar overschat. Voor Nadelunch.com schrijft ze voor de rubrieken Kopstukken en Beeld, en is ze eindredacteur voor Kopstukken.

Britt heeft 19 artikelen geschreven.