Mirjam Brandenburg – Vondelingen: verhalen achter het nieuws

Vondelingen“De verhalen in Vondelingen hadden waargebeurd kunnen zijn”, staat op de achterkant van het debuut van Mirjam Brandenburg. Eerder schreef de schrijfster gedichten en levensverhalen. Vooral dat laatste is te merken in de gedetailleerde portretteringen van personages en situatieschetsen in Vondelingen.

Bij nieuwsberichten over rampen en familiedrama’s vraag ik me altijd af: hoe zou het nu met die mensen gaan? De verhalenbundel waarmee Mirjam Brandenburg debuteert speelt in op zulke licht sensatiebeluste vragen. De verhalen in Vondelingen spelen vlak tegen de werkelijkheid aan. Veel ervan beginnen met iets dat in het collectieve geheugen ligt: Koninginnedag 2009 bijvoorbeeld, of de vliegramp in Tripoli. Vanuit die gegevens wordt een verhaal ontsponnen dat geheel of deels fictie is, maar echt gebeurd zou kunnen zijn.

De echtheid van de supermarkt
Als lezer heb je de neiging gegevens uit Brandenburgs verhalen te googelen. Die geloofwaardigheid komt onder andere voort uit de verankering van de verhalen in de werkelijkheid door het noemen van voor de lezer herkenbare dingen.

Brandenburg gebruikt hiervoor een trucje dat ook in andere genres toegepast wordt. Vaak proberen schrijvers van literaire thrillers een verhaal aannemelijk te maken door bij de lezer bekende dingen te noemen: plaatsen, merken of herkenbare gebeurtenissen. Personages kopen bijvoorbeeld een worst bij de HEMA of kijken naar het nieuws. De lezer kan het verhaal daardoor plaatsen en zich inleven in het personage. Een worst kopen bij de HEMA – dat doet hij immers zelf ook.

Brandenburg maakt effectief en op een mooie, subtiele manier gebruik van dat kunstje. In het verhaal Een weesje doen de Dino-vla en Bert en Ernie-toetjes de lezer denken aan het kleurige schap van kindertoetjes in zijn eigen supermarkt. Maar in Vondelingen gaat het niet alleen om het herkennen van ‘echte’ elementen; de kindertoetjes hebben in dit verhaal ook een aandoenlijke functie, doordat ze door een bejaarde vrouw – voor zichzelf – gekocht worden.

Elk personage een eigen stem
Ook de beschrijving van de personages draagt bij aan de echtheid van de verhalen. Alle personages zijn een tikje vreemd, maar wel menselijk. Door de stemmen die ze ze geeft (de schreeuwerige televisiepresentator, de schuchtere ambtenaar, de zenuwachtige studente) geloof je als lezer in hun bestaan. In het volgende fragment uit het verhaal Finale hóór je een politicus spreken:

‘U bent vóór deze stelling!’ concludeerde Puck Nijboer. ‘Vertel!’
Zo vriendelijk mogelijk keek hij in de camera, bevochtigde zijn lippen en begon. ‘Gezondheidszorg is on-noe-me-lijk belangrijk, voor iedereen in onze samenleving. Maar de betaalbaarheid staat onder druk, dat weten we allemaal. (…) Daarom zijn harde en ingrijpende maatregelen ontkoombaar.’ Ontkoombaar? Zei hij ontkoombaar?

‘Ehh, om-!, on-!, onontkoombaar!’ corrigeerde hij zichzelf.
(…)
‘Het, ehh, het begint bij… het begint bij…’

Hoe zat het ook alweer?

Snel, kort en bijzonder
De verhalen in Vondelingen zijn vlot geschreven; van de poëtische achtergrond van Brandenburg, die gedichten schreef voor onder andere Flow en CJP, is eigenlijk niets terug te zien. Veel van haar woordkeus berust op spreektaal, omdat ze de personages aan het woord laat.

Bijzonder aan deze verhalenbundel is het gegeven dat alle verhalen op een bepaalde manier gelinkt zijn, maar toch steeds anders zijn. Vondelingen vormt een geheel, maar verrast ook ieder verhaal weer. Elk van de negen verhalen vertelt een geschiedenis uit een bepaalde hoek van de samenleving. Voor wie niet van politiek houdt (en bovenstaand fragment niet aanspreekt) zijn er ook verhalen over criminele bezigheden, dementerende omaatjes en een studente met een vreemd plan.

Van sommige verhalen wil je eigenlijk niet dat ze echt gebeurd zouden kunnen zijn. De schoonmaakster die het vuilnis van de familie waarvoor ze werkt doorzoekt, bijvoorbeeld. Maar juist het absurde van de doorsneeburger zorgt ervoor dat je de verhalen in één keer uit leest. Fijn, zo’n verhalenbundel, voor in de trein of voor het slapengaan.

Mirjam Brandenburg – Vondelingen
Uitgeverij Atlas Contact | ISBN 9789025438616
Koop ’m voor € 19,95 in de lokale boekhandel of bestel hier.

Share

Sigrid

Sigrid Leeuwerik (1989) studeert Nederlandse taal en cultuur in Groningen en specialiseert zich in de moderne letterkunde en het onderwijs. Ze heeft haar hart verloren aan boeken en taal(verwerving) en vindt het dan ook heel interessant om te zien wat mensen daarmee doen. Daarom werkt ze mee aan een voorleesproject en is ze taalcoach. In de uurtjes vrij van werk en/of studie houdt ze van films kijken, kunst bewonderen, de wereld zien en van lezen in haar op straat gevonden troon-achtige stoel, met kaarsjes aan en citroenthee. Daarnaast schrijft ze graag en veel, heeft ze een grote boekenkast (maar is eigenlijk toe aan een tweede...) en daarom schrijft ze met veel plezier voor de categorie 'Boek'.