Carnaval is weer in aantocht! Fanatieke zuiderlingen kijken elk jaar weer uit naar dit bourgondische, van traditie doordrongen festijn. Want het gaat om méér dan alleen schaamteloos zuipen: carnaval gaat om een gevoel. Van verkleedpartijen tot het bouwen van praalwagens: Dewi zocht het uit.
‘Stropdasdrinken’, ‘pullenvullen’ en ‘haringhappen’: allemaal Brabantse tradities waar Safia Akkus (24), oorspronkelijk uit Nuenen, aan deelneemt tijdens carnaval. Carnaval is van oudsher een katholiek festijn met tevens heidense wortels, dat voornamelijk in het zuiden van het land gevierd wordt. In de provincies Brabant, Limburg en Zeeland, maar ook in delen van Gelderland en Twente, luidt carnaval de vastenperiode van veertig dagen – tot Pasen – in.
Van vasten tot verkleden
Carnaval diende vroeger als de laatste kans waarop de katholieke mens zich aan eten, drank en vleselijke lusten te buiten kon gaan voordat de periode van onthouding intrad. Oorspronkelijk wordt carnaval van zondag tot en met dinsdagavond gevierd, maar tegenwoordig begint het feest al op de zaterdag tevoren, en vinden er op de dag na carnaval, aswoensdag, ook nog evenementen plaats. Het carnavalseizoen wordt jaarlijks op elf november (11/11 om 11:11 uur) ingeluid. De reden hiervoor is het cijfer elf, van oudsher het ‘gekkengetal’.
Nederland kent twee soorten carnaval: het Rijnlands carnaval en het Bourgondisch carnaval. Op de meeste plekken in Brabant wordt de tweede variant gevierd, zo ook in Nuenen. Safia viert het allerliefste carnaval in het dorp waar ze vandaan komt, dat volgens de Bourgondische traditie de dialectnaam “Dwèrsklippelgat” krijgt tijdens carnaval. Een andere Brabantse traditie is om elk jaar een nieuwe ‘Prins Carnaval’ met gevolg te kronen, al hebben de meeste carnavallers in Safia’s kringen daar niet zoveel binding meer mee, volgens haar.
Desondanks beschouwt Safia zichzelf als echte carnavaller: “Ik ben er weliswaar niet vanaf de elfde van de elfde bij, maar ik beschouw mezelf wel als echte carnavalsvierder. Het leukste vind ik dat ik vijf dagen lang lol heb met mijn vrienden.” Ook houdt Safia wel van een verkleedpartij. “Ik hou van orginele outfits. Het voegt iets extra’s toe, denk ik, en het verandert de sfeer van een feest. Mensen zien er anders uit dan normaal, waardoor ze misschien ‘vrijer’ kunnen zijn en zich gekker kunnen gedragen. Dat is toch iets waar iedereen weleens behoefte aan heeft?”
Uit de hand gelopen hobby of vakmanschap?
Sommige zuiderlingen pakken carnaval echter serieuzer aan, zoals Addi Burmanje uit Den Bosch (dialectnaam: Oeteldonk), minister van het Technische Ministerie van de Oeteldonksche Club van 1882: “Carnaval is voor mij een hobby van dertig uur per week, bijna het gehele jaar door.” Addi is verantwoordelijk voor het technische gedeelte van caraval, zoals het onderhouden van de rijtuigen waar de prins en adjudanten in vervoerd worden. Ook worden aan praalwagenbouwers, die in de jaarlijkse optocht strijden om de hoofdprijs voor mooiste wagen, hand- en spandiensten verleend door de Bossche carnavalsvereniging. “Drie maanden voorafgaand aan carnaval begint men al aan de bouw van praalwagens in onze bouwhal. Het is echt vakmanschap”, zegt Addi.
In de gigantische bouwhal in Den Bosch hangt vijf weken voor carnaval dan ook een bedrijvige sfeer. De meeste wagens zijn grotendeels al opgebouwd maar moeten nog afgewerkt en bovendien geschilderd worden. Theo, lid van carnavalsvereniging De Krabkes, heeft samen met zijn zoon een praalwagen ontworpen voor de Oeteldonkse optocht van 2013. Theo: “Deze maanden zijn hartstikke leuk. Het gevoel dat je voorafgaand aan de optocht hebt, is even belangrijk en even fijn als het gevoel dat je hebt tijdens carnaval zelf.”
De kwèk van Oeteldonk
Het concept van de wagen van De Krabkes is ‘De kwèk van Oeteldonk’, gebaseerd op de Voice of Holland. De vereniging vindt het volgens Theo wel leuk om in te spelen op wat in Nederland op het moment populair is. De zogenaamde leden van de jury, die een plek aan de voorkant van de wagen hebben, zijn gemaakt van gaas en oude telefoonboeken. Met deze materialen worden alle wagens in de Bossche bouwhal gevormd, maar bij het laten bewegen van de onderdelen komt ook veel techniek kijken. Theo is met zijn praalwagen al in de eindfase van het bouwtraject aanbeland: het schilderen. Kleuren zijn volgens hem misschien wel het belangrijkste aan een wagen: “Door het gebruik van kleuren breng je een wagen echt tot leven. Een praalwagen hoort – net als carnaval zelf – vrolijk te zijn.”
Addi en de rest van de Oeteldonksche Club zijn bijna het gehele jaar door bezig met voorbereidingen voor carnaval. “Elk jaar worden binnen onze organisatie omstreeks mei begrotingen gemaakt. Vanaf juli gaan de eerste organisatieactiviteiten van start, zodat we een perfect georganiseerde carnavalsperiode hebben in februari of maart. En als het dan zover is, als de prins aankomt in de stad en carnaval begint, dan heb je het sprookje: het sprookje van Oeteldonk.”
Beeld: stock.xchng/robtostes en stock.xchng/Pvpvideo.
Dewi
Dewi (1990) studeert taal- en cultuurstudies met als hoofdrichting moderne letterkunde. Daarnaast volgt zij buiten de universiteit ook de minor International Journalism. Ze schrijft naast haar maandelijkse bijdrage aan Nadelunch binnen de rubriek 'Reportage', artikelen op freelancebasis.
