Poep en pies in China

Poep en pies? Ja, je leest het goed. Geen onderwerp om over te lezen tíjdens de lunch, maar wel ná de lunch. Een reportage over – voor ons – rare toiletgebruiken in China.

Een klein jaar geleden stapte ik op het vliegtuig richting Azië. Vietnam was mijn eerste bestemming. Daar ontmoette ik al snel een Oostenrijks meisje met wie ik vervolgens drie weken heb gereisd. Lisa studeerde sinds een paar maanden in Shanghai en omdat China mijn volgende bestemming zou worden, vertelde ze mij veel over haar belevenissen daar. Haar verhalen over bepaalde toiletgebruiken kon ik bijna niet geloven, tot ik deze een aantal weken later met eigen ogen zag.

Wat viezigheid in China betreft denkt iedereen al snel aan gorgelende en spugende mensen. Dat vond ik echter erg meevallen. Natuurlijk slaakte ik geen vreugdekreet als iemand naast me op de vloer van de bus spuugde, maar iets dergelijks is in mijn bijzijn tijdens de drie maanden dat ik in China verbleef slechts enkele keren voorgevallen.

Totdat ik tijdens mijn stage in Xiamen, een zuidelijke kuststad, een keer door de belangrijkste winkelstraat liep, was ik vergeten wat Lisa mij had verteld over onzindelijke kinderen en de manier waarop zij in China hun behoeften doen. Ineens zag ik een peuter voorbij hobbelen met een broek die aan de achterkant opengeknipt was. Even later tilde zijn grootmoeder hem op en hield hem boven een vuilnisbak waarin hij vervolgens plaste – midden in de drukke winkelstraat. Eh?

Annelies-Toiletgebruiken-Jongetje

Open broeken
Dit gebruik wordt in het Chinees kaidangku genoemd, wat letterlijk open-kont-broek betekent. Deze broeken bestaan al decennialang en worden gedragen door baby’s en peuters die nog niet of nog niet helemaal zindelijk zijn. Een gevolg van de kaidangku is dat Chinese kinderen veel eerder zindelijk zijn dan westerse kinderen. Broeken waarin de opening al in de fabriek is verwerkt zijn op veel plekken te koop, maar vaak knippen ouders broeken ook zelf open aan de achterkant. De belangrijkste reden voor Chinese ouders om hun kind een kaidangku aan te trekken is dat luiers erg duur zijn en voor extra afval zorgen. Bovendien voorkom je op deze manier luieruitslag.

Met de toenemende welvaart in China neemt het gebruik van de kaidangku dan ook sterk af. Aanvankelijk werden luiers alleen gebruikt door rijke families in steden, maar tegenwoordig doet ook de middenklasse dit. Deze stedelingen kijken vaak neer op de veelal armere bewoners van het platteland die hun kinderen de ‘ouderwetse’ en ‘onhygiënische’ kaidangu nog laten dragen.

Toch zag ik ook in de steden met regelmaat nog peuters met blote billen rondrennen. Vreemd genoeg droegen vrij veel kinderen een luier ín hun kaidangku. Meer dan eens heb ik geprobeerd het fenomeen vast te leggen, maar dat bleek moeilijker dan je zou denken. Het staat toch een beetje raar als je als lange, roodharige Hollandse met een camera in de hand achter hummeltjes van een halve meter met opengeknipte broek aanrent. Tijdens mijn stage vroeg ik Scott, een Chinese student die mij en een paar andere internationale stagiaires af en toe rondleidde door de stad, naar dit gebruik. Hij reageerde een beetje verlegen en beschaamd op de vraag of hij als peuter ook een kaidangku had gedragen. Deze vraag had hij eerder gehoord uit de mond van verbaasde westerlingen. En inderdaad, ook hij had dit soort broeken gedragen.

Annelies-Toiletgebruiken-Kaidangku

Open toiletten
Ook bij het zien van sommige toiletten kreeg ik het idee dat Chinezen iets minder preuts zijn dan de gemiddelde westerling. In de steden roken de wc’s niet allemaal even fris, maar sommige op het platteland deden mij echt schrikken. Vooral tijdens busreizen stopten we onderweg vaak bij, naar mijn idee, nogal rare toiletten. Deze wc’s, type Frans toilet, waren namelijk van elkaar gescheiden door muurtjes van amper een meter hoog en ontbraken vaak deuren. Soms was er zelfs helemaal geen afscheiding tussen. Vaak verbond één doorlopende geul alle toiletten met elkaar, wat het uitzicht en de geur niet al te appetijtelijk maakte.

Annelies-Toiletgebruiken-Toilet

Bij busstops was het altijd hopen op normale toiletten, maar als die er niet waren, zat er niets anders op dan je maar gewoon aan te passen. De kans dat de wc’s bij de volgende stop hetzelfde waren was namelijk groot, en bovendien kon het nog uren duren totdat de volgende stop bereikt werd. Het was mijn tactiek om iedereen zoveel mogelijk voor te laten dringen en verste toilet te kiezen, in de hoop dat er zo min mogelijk mensen voorbij zouden lopen. Ik vormde in China al een bezienswaardigheid met mijn niet-Chinese uiterlijk, maar ik had geen behoefte aan pottenkijkers tijdens het toiletteren.

De toiletten tijdens mijn laatste busrit in China, door de provincie Binnen-Mongolië, vormden het toppunt, of dieptepunt. Hier fungeerden twee gaten in de grond als wc’s, op zo’n 30 centimeter afstand van elkaar en zonder enige vorm van scheiding. Sommige vrouwen trokken hun broek al naar beneden voordat ze aan de beurt waren en een meisje van een jaar of tien deed haar behoeften maar gewoon naast de rij wachtenden. Ik zorgde er ook nu voor dat ik achteraan in de rij stond en haalde daardoor maar op het nippertje mijn bus naar de grens met Mongolië. In Mongolië waren overigens überhaupt bijna geen toiletten en moest ik meestal mijn toevlucht nemen tot een boom. Dat beviel mij eigenlijk beter dan sommige Chinese toiletten. Helaas zijn er niet zoveel bomen in Mongolië… Ach, het went.

Beeld: flickr.com/MdenHerder, Annelies en flickr.com/boringlovechild.

Share

Annelies (1986) interesseert zich voor van alles en nog wat en studeerde ook van alles en nog wat. Ruim een jaar geleden rondde ze een master sociale geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam af en daarna reisde ze een halfjaar door Azië. Naast reizen houdt ze ook van muziek, films, documentaires, lezen, fotografie en eten. Kort geleden heeft ze haar mooie kamer in de gezellige Jordaan moeten omruilen voor een kleiner onderkomen in het saaie Amsterdam-Noord. Momenteel vult zij haar dagen vooral met werk zoeken en schoonmaken voor bejaarden. Voor Nadelunch.com schrijft ze voor de rubrieken Beluisterd en Reportage.