Europa en andere erfenissen van de Griekse mythologie

“Kun je eens wat in het Grieks zeggen?” was vaak de eerste reactie die ik kreeg als ik vertelde dat ik Grieks als vak had. “Nou, ik leer Oudgrieks, een klassieke taal. Ze spreken het niet meer in Griekenland.” “Maar wat heb je er dan aan?”

Je kunt het die mensen natuurlijk ook niet kwalijk nemen. Vreemde vormen als letters gaan zien, uren aan het leren van woordjes besteden en nog veel meer uren aan de helse Griekse werkwoorden. En dat allemaal om een taal te begrijpen die niet meer gesproken wordt. Waarom zou iemand Grieks leren? Ik zou nu een heel verhaal kunnen ophangen over verbindingen in de hersenen die ontstaan als je veel uit je hoofd moet leren en over het nut van algemene kennis, maar belangrijker: de taal opent de poort naar de Griekse mythologie. En geloof het of niet: die is heel interessant.

Europa en de verliefde oppergod
Neem bijvoorbeeld de oppergod, Zeus. Zeus was getrouwd met zijn zus Hera, maar had vaak romances met andere vrouwen. (Kun je het je voorstellen, een oppergod die vreemdgaat?) Zo liet hij op een dag zijn oog vallen op het meisje Europa. Het woord Europa komt van het woord eurys, breed, en ops, wat ‘gezicht’ betekent. Het meisje had blijkbaar een breed gezicht en dat sierde haar. Ondanks dat Hera het allesbehalve leuk vond dat haar echtgenoot als een blok viel voor deze jonge deerne, haalde Zeus alles uit de kast om Europa te versieren. Omdat hij het meisje niet wilde afschrikken, veranderde hij zichzelf in een mooie witte stier. Toen het meisje naar hem toen kwam, zwom hij met haar naar Kreta en ging met haar naar bed. Samen kregen ze in ieder geval twee kinderen. Het is trouwens niet zeker dat ons continent naar dit meisje is vernoemd. In oudere tijden was er namelijk een aardgodin die Europa heette en daar kan de naam van onze landmassa ook van afgeleid zijn.

Atlas’ last 
Aan het begin van de Griekse mythologie was er Chaos, een groot gapend gat waaruit kinderen werden geboren die langzaamaan voor wat orde en overzichtelijkheid zorgden. Een van de kinderen van Chaos was Gaia (aarde) en samen met Uranus (hemel) kreeg zij een zoon genaamd Kronos. Kronos was door een voorspelling bang voor zijn eigen kinderen en verslond ze dan ook met huid en haar zodra ze werden geboren. Op een gegeven moment was Gaia het zat en redde ze haar zoon Zeus door in plaats van het kind een steen in een doek te wikkelen. Toen Zeus was opgegroeid ontstond er een oorlog tussen Zeus en zijn tegenstanders, waaronder Atlas, die gewonnen werd door Zeus. De tegenstanders werden grotendeels verbannen naar het schimmenrijk, maar Atlas kreeg een speciale straf: hij moest de aarde op zijn schouders dragen zodat zij niet meer in verbinding stond met Uranus. Onze atlas is vernoemd naar dit figuur.

“Wat een tantaluskwelling!”
Vanuit de Griekse mythologie hebben wij een aantal gezegden en uitdrukkingen overgenomen, denk maar aan het oedipuscomplex en de achillespees, maar ook de minder bekende tantaluskwelling. Tantalus was een koning die het goed kon vinden met de goden. Hij kreeg echter op een gegeven moment wel erg veel zelfvertrouwen. Om de goden te testen, nodigde hij hen uit voor een maaltijd bij hem thuis en bood hij ze, in plaats van hun gebruikelijke voedsel (nectar en ambrozijn), zijn eigen zoon aan. De goden hadden dit natuurlijk onmiddellijk door en Tantalus werd verbannen naar de onderwereld van Hades. Daar moest hij met verschrikkelijke dorst tot aan zijn kin in een vijver staan, maar steeds wanneer hij probeerde te drinken, zakte het water naar beneden. Boven zijn hoofd hingen de lekkerste rijpe druiven, peren, appels en olijven, maar wanneer hij ervan probeerde te eten, schoten de vruchten de lucht in. Tegenwoordig noemt men iets een tantaluskwelling als een bepaald doel vlakbij is, maar net niet bereikt kan worden.

Beeld: Flickr.com/vitroid.

Share

Laura

Laura (1994) is tweedejaars studente psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, maar heeft soms een grotere liefde voor woorden dan voor mensen. Het grootste deel van haar vrije tijd besteedt ze dan ook aan het lezen van boeken en het schrijven van stukken. Mocht je haar niet dagdromend aantreffen met een boek, dan is ze waarschijnlijk iets aan het spelen op haar keyboard, een film aan het kijken of op bezoek bij een vriendin. Voor Nadelunch schrijft ze kortere stukken binnen de categorie 'Ook dat nog'.