Heb jij ook zo’n stilettokater?

“Van Dale heeft 1750 woorden toegevoegd”, kopte een artikel op Nos.nl afgelopen 17 oktober. Als bijna afgestudeerde neerlandica is mijn interesse dan meteen gewekt. Welke nieuwe woorden zullen er deze keer toegevoegd zijn door de groep vooraanstaande lexicografen?

Retweet je mijn flarf even?
Na het artikel te hebben aangeklikt bleek dat de 1750 woorden toegevoegd zijn aan de digitale versie van Van Dale, maar nog niet aan de papieren versie. De tand des tijds zal moeten bepalen welke nieuwe woorden zo gangbaar zijn geworden dat ze thuishoren in het driedelige woordenboek.

WoordenboekOm welke woorden gaat het dan precies?, hoor ik je denken. Houd je vast, een korte selectie: flarf, stilettokater, grexit, retweeten, casual gaming, poenpakker, graaibonus, bangalijst en wordfeuden. Ik durf te wedden dat je van sommige nog nooit hebt gehoord. Geen paniek, ik ook niet.

Van Dale: een autoriteit?
Maar wat moeten wij taalgebruikers hier nu eigenlijk mee? Laten we beginnen met een blik op de institutie ‘Van Dale’. Velen beschouwen het oude woordenboek als taalautoriteit. Maar of dat het ook is… nee, niet echt. Naar eigen zeggen niet in ieder geval. Van Dale claimt namelijk dat het woordenboek beschouwd kan worden als normatief-descriptief en dat het geen autoriteit is. De autoriteit wordt aan het woordenboek toegekend door taalgebruikers. Normatief-descriptief houdt in dat de commissie van lexicografen de norm zoals deze leeft in de samenleving beschrijft en dus niet voorschrijft. De uitspraak “omdat het zo is, staat het in Van Dale” geeft dit scherp weer.

Het is al lang gebleken dat je een taalgemeenschap niet zomaar iets van bovenaf (ofwel top-down) op kunt leggen. “Hier heb je een nieuw woord, gebruik het maar”: zo werkt het dus niet. Woorden komen juist voort uit de gemeenschap zelf (ook wel bottom-up genoemd), worden gangbaar en komen op die manier in aanmerking voor een plaatsje in Van Dale.

De toevoegingen in de digitale versie van het woordenboek moeten zich nog bewijzen. Volgens Van Dale leven ze nu al in de samenleving. Dat moet de komende tijd blijken. En de meeste nieuwe woorden zullen zo snel als ze verschenen zijn, weer verdwijnen. Zoals dat al eeuwen gebeurt in levende talen. Nog niets aan de hand, dus. Je hoeft de nieuwe woorden – in ieder geval voorlopig – niet uit je hoofd te leren.

Beeld: MorgueFile.com/lensfusion.

Share

Kelly

Kelly (1991) is studente Nederlandse taal en cultuur aan de Universiteit Leiden met als specialisatie taalbeheersing. Ze volgt de praktijkstudie 'Journalistiek en Nieuwe Media' en heeft de ambitie om tekstschrijver te worden. In 2013 begint de Rotterdamse met de master taalbeheersing en/of de Media Study 'Journalistiek en Nieuwe Media'. In haar vrije tijd schrijft ze graag voor haar blog, doet ze aan yoga en spreekt ze af met vrienden. Kelly behandelt als redacteur van de rubriek 'Ook dat nog' uiteenlopende, alledaagse onderwerpen.