De filosoof George Berkeley kwam ooit met het beroemde gedachte-experiment: “Als een boom in een bos omvalt en er is niemand in de buurt om het te horen, maakt het dan geluid?”
Dit raadsel zet je aan het denken over wat wij als werkelijkheid beschouwen. Technisch gezien bestaat geluid slechts uit trillingen, maar wij mensen spreken pas echt van geluid nadat deze trillingen onze oren bereiken en onze hersenen deze herkennen als geluid. Als er geen oren zijn om de trillingen te horen, zou er dus in principe geen sprake zijn van geluid.
Een wijd verspreid geluid
Het experiment van Berkeley heeft de laatste dagen een heel nieuwe dimensie gekregen. Het zal niemand zijn ontgaan dat de orkaan Sandy een ravage heeft aangericht in New York. Nadat we de orkaan op de voet hebben kunnen volgen via talloze liveblogs, een stroom van video-updates en een non-stopnieuwsuitzending, worden we nog steeds overstelpt door talloze berichten over hoe de New Yorkers langzaam hun normale leven weer oppakken. De hele wereld heeft de bomen hier kunnen horen omwaaien, omdat de media het geluid hebben kunnen verspreiden.
De media maakt onze Westerse werkelijkheid
De macht die de media hiermee hebben in het creëren van onze werkelijkheid is dus pijnlijk duidelijk geworden. Hoewel we bijna alle omgewaaide bomen uit New York veelvuldig voorbij hebben zien komen, heeft het geluid van de omgewaaide bomen uit de minder westerse landen waar orkaan Sandy heeft huisgehouden, zoals Haïti, nauwelijks een westers oor bereikt. Het zijn de media die bepalen welke geluiden wij te horen krijgen. En hiermee heeft het de macht ons idee van de werkelijkheid te vervormen. Dit is een veelbesproken kritiek op de media, maar in het geval van orkaan Sandy lijkt er meer aan de hand te zijn.
De werkelijkheid is waar wij betekenis aan hechten
Een andere filosoof, Jean Paul Sartre, beweerde dat er pas sprake van schade en vernietiging plaats kan vinden, wanneer er mensen bij betrokken zijn. Een omgevallen boom maakt dus pas schade, wanneer het iets vernietigt waar mensen betekenis aan hechten. Ongetwijfeld heeft orkaan Sandy in zowel New York als Haïti heel veel schade aangericht en op beide plekken heeft dat wat voor veel mensen een speciale plek innam kapot gemaakt. Wij in het Westen zitten echter aan de buis gekluisterd wanneer deze orkaan door New York heen raast, terwijl wij de tijd niet eens nemen om het krantenartikeltje over diezelfde orkaan in Haïti helemaal uit te lezen. Het zijn lang niet alleen de media die schuldig zijn aan het kleuren van de werkelijkheid. Het lijkt er sterk op dat wij als westerlingen zelf veel meer betekenis hechten aan het lot van onze medemensen in New York, dan dat van hen in Haïti.
Beeld: Flickr.com/gisuser.
Leonie V.
Leonie Veerman (1988) studeerde literatuurwetenschappen en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Op dit moment volgt ze een postgraduate-opleiding journalistiek in Londen. Naast een hevige verslaving aan boeken, films en muziek is ze geïnteresseerd in bijna alles dat de wereld haar te bieden heeft. Zo kan ze zich eeuwig blijven verwonderen over de diepere betekenis of de werking achter alledaagse fenomenen. Voor de rubriek 'Ook dat nog' schrijf ze daarom iedere week over de meest uiteenlopende onderwerpen. Ook zal ze binnen de rubriek 'Actueel' regelmatig het nieuws bespreken dat haar die week niet onverschillig heeft gelaten.
