Contaminaties van algemeen belang

Op 12 september gaat u keuzes maken. Dat is allereerst de keuze om te gaan stemmen. Staat u eenmaal in het stemhokje, wat dan? Met één druk op de knop besluit u mede hoe € 220.000.000.000,- per jaar wordt uitgegeven én hoe die wordt gefinancierd. Geen sinecure.

‘Financiën’ is vaak een obscuur onderwerp. In de duisternis is niet alles wat het lijkt. In deze reeks columns een poging wat meer licht op de financiële duisternis van de Nederlandse politiek te schijnen in aanloop naar de verkiezingen.

In aanloop naar de verkiezingen hoor ik vaak het woord bezuinigen vallen. Het klinkt heel prettig en is vooral oer-Hollands: Hollanders gaan prat op het adagium ‘met een beetje minder kunnen we ook wel af’. Althans, kan een ánder het wel af, want we houden wel stijf de hand op de eigen portemonnee. Geen cent teveel, hè!

Portemonnee

Als ik student zou zijn, dan stemde ik nu snel op het CDA. Alles behalve die langstudeerboete. Dat het CDA met alle winden meewaait doet er niet toe: ze zijn nú tegen. Als ik leraar zou zijn, dan stemde ik op de PvdA. Die investeren namelijk in het onderwijs door de salarissen van leraren te verhogen. Hoe zich dat vertaalt in beter opgeleide mensen is een andere discussie, die ik niet begrijp, maar dat hoeft ook niet! Kom maar op met de poen. Als hardwerkende Nederlander stem ik natuurlijk op de VVD, want die verlagen de belastingen. Oké, de BTW gaat omhoog, maar daar heeft iedereen evenveel last van toch? Voor mij is het allemaal Robin Hoodpolitiek. Afpakken en uitdelen.

Aan de lunchtafel wordt het eerlijk bevestigd. De onderwerpen die ons echt boeien tijdens de verkiezingen zijn de onderwerpen die ons het meest in de eigen portemonnee raken. Dat is ook het gemakkelijkst te begrijpen, want je weet vaak net wat meer van de zaken waar je financieel voor- of nadeel van ondervindt. Het algemeen belang is een lastig, abstract en door ideologie doorspekt begrip dat toch niet bestaat, vinden we.

Spijkers naar de zee dragen
Steeds krijgen politici het voor elkaar over zaken te spreken die financieel nauwelijks ter zake doende zijn, om er vervolgens een eindeloze discussie over te voeren. Het grote voordeel daarvan is dat het afleidt van zaken die er echt toe doen. Ik lach me iedere keer weer kapot. De verkiezingen gaan over de schuldencrisis en onze politici hebben het over 15 miljard aan bezuinigingen op een jaarlijkse uitgave van meer dan 220 miljard. Even snel rekenen: 15/220 = 6,82%. Als we met de kaasschaaf alle uitgaven met 7% reduceren is het probleem opgelost. Zo simpel is het.

Voor Den Haag is dat natuurlijk te makkelijk. Iedere partij wil graag haar eigen ideaal nastreven, zodat altijd een hervormingsprogramma op de agenda staat. Een programma dat geld kost (investeren in de toekomst!) en vooral gaat over lastenverzwaring, terwijl bezuinigen wordt uitgelegd als doelmatiger werken. Ik mag toch aannemen dat niemand de illusie heeft dat de overheid efficiënter gaat werken; de enorme regelzucht (hervormingen!) van Den Haag maakt dat per definitie onmogelijk. Het gaat hooguit minder kosten, omdat we ambtenaren gaan korten. Ik voel me al veiliger als oom agent weer buiten staat te koukleumen tegen minder salaris en droomt van zijn warme bureauomgeving. Je kunt altijd nog een wietplantage beginnen, niet waar?

Binnenhof

De zee op laag water zoeken
Maar wacht even. De verkiezingen gaan toch niet over 7% van de uitgaven? Heeft iemand een idee wat er met die andere 93% is gebeurd? In de discussie over bezuinigingen hoor ik allerlei zaken voorbij komen die nauwelijks financiële zoden aan de dijk zetten, maar wel enorm worden opgeblazen. Zo gaat het over ontwikkelingshulp, het leger, de JSF, een toptarief, noem ze maar op. Allemaal onderwerpen die je gerust als druppels op de gloeiende plaat kunt zien. Door 7% te benadrukken, houd je 93% buiten de discussie. Politici maken het zichzelf vooral makkelijk.

Achter het net pissen
In het buitenland is het niet veel beter. Francois Hollande heeft zijn sociale belofte ingelost door 75% belasting te heffen op inkomens boven de 1 miljoen euro. Degenen die nu dachten: “Zo hé, da’s € 750.000,- belasting!” hebben het mis. Hollande bedoelt namelijk 75% over het deel dat boven de miljoen wordt verdiend. De weinigen die een miljoen verdienen, kunnen een dergelijke maatregel echter kinderlijk eenvoudig omzeilen.

Het probleem is namelijk vooral de definitie van het woord inkomen. Loon, dividend of huur zijn inkomsten, maar kennen allen een andere jaarlijkse belasting. Drie voorbeelden van dezelfde netto inkomsten en toch een lager belastbaar loon zijn: uitbetaling in opties, uitbetaling in dividend en uitbetaling na beëindiging dienstverband (spreiding inkomen over meerdere jaren). 75%? Een farce dus.

Naast de potvissen
Partij voor de dieren? Voor de dieren moet je zorgen, point taken. Maar de PvdD is een belangengroep die in de kamer meebeslist over veel meer dan alleen de belangen van dieren. Waar staat de partij nog meer voor? Het partijprogramma werd niet doorgerekend door het CPB, want er is geen plan voor Nederland. Een dergelijke vertegenwoordiging in de Tweede Kamer beschouw ik als surseance van betaling voor de democratie. Het onvermogen van politieke partijen om het vertrouwen van de burger te winnen is schrijnend. Nog even en we gaan helemaal niet stemmen. Dan zijn we echt failliet.

Beeld: Photl.com/cegli en Flickr.com/Gastev.

Share

Niels Clamens

Niels Clamens (14 juli 1985). Financieel specialist. Kennis van het openbaar bestuur. Jurist. Affiniteit met banken. Bekend met internationale handel. Fiscale interesse. Maar heeft eigenlijk alleen verstand van voetbal.