Generation now!

Jongeren zijn niet bezig met later, die zijn bezig met nu. Nu geld, nu telefoon, nu seks, nu, nu, nu. En dat is van alle tijden. Freddy Mercury zong het 23 jaar geleden al: I want it all, and I want it now.

Naïef
Jonge mensen moeten het leven nog ontdekken, zijn nauwelijks in de politiek vertegenwoordigd, staan onder aan de maatschappelijke ladder, hebben weinig verantwoordelijkheden en zijn, zoals gezegd, vooral bezig met nu. Later komt wel. Die naïviteit komt andere generaties goed uit, want ‘wie niet weet, wie niet deert’. De afwenteling van de financiële tekorten van onze verzorgingsstaat vindt daarom plaats op jongeren. Jongeren zijn een zeer kwetsbare politieke groep.

Ik durf gerust te stellen dat onze (groot)ouders zich verrijken ten koste van ons. Het argument dat zij onze jeugd en opleiding hebben betaald, bevestigt dat we de plicht hebben voor elkaar te zorgen. Echter, mijn opvoeding en opleiding moeten er ook toe leiden dat ik bij mijn eigen pensioen hetzelfde welvaartsniveau kan genieten als mijn (groot)ouders. En dat is zeer onwaarschijnlijk als we op de huidige voet verder gaan.

Een vat vol oplossingen
Binnen de huidige constructie van de pensioenfinanciering heeft de regering de mogelijkheid om problemen te laten verdwijnen ten laste van de pensioenpot. Dit kan bijvoorbeeld door afvloeiingsregelingen te creëren voor oudere medewerkers in een vervroegd pensioen, zoals in het verleden is gebeurd. Deze mensen stoppen eerder met bijdragen aan de pensioenpot, terwijl tegelijkertijd het pensioen van anderen wordt opgesoupeerd. Op de korte termijn was de regering af van werklozen, maar op de lange termijn ontstaat een pensioengat. Dat gat is er nu dus. Nu, nu, nu. 

Roven
Jaren geleden is er ook nog eens een fors progressieve belasting ingevoerd op pensioeninkomsten, zodat mensen die hebben gezorgd voor een riante oude dag nogmaals hard door de fiscus worden geraakt. Deze extra inkomsten vloeien direct terug in de staatskas voor de financiering van ‘tekorten’. Op die manier daalt het aantal werklozen en stijgen de inkomsten van de staat, allebei ten laste van de pensioenpot. Tekorten, want die zijn er vreemd genoeg altijd, worden opgelost door de pensioenfondsen af te romen.

Wat is er aan de hand?
Een acuut probleem dat tijdens de verkiezingen behoorlijk onderbelicht is gebleven, betreft het grote, en in rap tempo groter wordende, tekort bij de pensioenfondsen. Dat wordt tot nu toe opgelost door stortingen vanuit de belastingen in de pensioenpot, jaarlijks meer dan vijf miljard. Bijstorting neemt nu zo’n grootte aan dat het te zwaar op de rijksbegroting drukt.

Het tekort groeit om een aantal redenen waarvan ik er drie wil benoemen. Ten eerste daalt het aantal mensen dat pensioenpremie afdraagt. Dit komt onder andere door vergrijzing, de crisis, failliete ondernemers en zzp’ers met onbetaalde premies. Ten tweede stijgt het aantal mensen dat pensioengerechtigd is; de babyboomers hebben een lage pensioenleeftijd en een hoge levensverwachting. Ten derde blijkt het rendement op ingelegde premies fors achter te blijven bij de verwachtingen. De eerste en tweede reden acht ik vaak genoeg besproken in de media. Dat zijn vooral demografische ontwikkelingen die we al decennia zien aankomen. Het is schandalig dat de pensioenleeftijd nu pas wordt verhoogd.

Rijk-rekenen
Ik wil stilstaan bij de derde reden: het rendement op ingelegde premies. Eén vorm van rendement is de verwachte renteopbrengst. Mede aan de hand hiervan wordt bepaald of de pensioenfondsen aan hun huidige en toekomstige verplichtingen kunnen voldoen, ook wel ‘dekkingsgraad’ genoemd. Dekkingsgraad is echter een fictief idee, want afhankelijk van voorspellingen. Tot nu toe blijkt dat we het rendement niet met voldoende zekerheid hebben ingeschat. Je zou daarom denken dat het verwachte rendement op premies neerwaarts wordt bijgesteld om meer zekerheid in te bouwen.

Hoewel de rente al jaren laag staat en een verhoging alleen te verwachten is bij blijvend economisch herstel, is de minister recent overstag gegaan om de rekenrente juist naar boven aan te passen. Het directe effect op korte termijn is dat de korting op de pensioenen wordt verminderd met enkele procenten. Een belangrijk bijkomend effect is dat bezuinigingen in de rijksbegroting kunnen worden uitgesteld vanwege lagere bijstorting en hogere belastinginkomsten. Tegelijkertijd wordt het zeer reële risico op alsnog, en dan een grotere, korting op pensioenen in de toekomst gelegd. Wie dan leeft, wie dan zorgt. En dat zijn de jongeren van nu.

Geef alleen uit wat er is
Het leegroven van de pensioenpotten moet snel een halt worden toegeroepen. Korting van pensioenen is de meest rechtvaardige oplossing. Immers, wat men niet heeft opgebouwd, kan ook niet worden uitgekeerd. Het is al lang duidelijk dat huidige en volgende generaties niet voldoende kunnen opbrengen voor vorige generaties, zodat korting de enige sociaal rechtvaardige weg is, maar doe het nu het nog kan! Nu, nu, nu!

 

Beeld: photoXpress en Flickr.com/pedrosimoes7.

Share

Niels Clamens

Niels Clamens (14 juli 1985). Financieel specialist. Kennis van het openbaar bestuur. Jurist. Affiniteit met banken. Bekend met internationale handel. Fiscale interesse. Maar heeft eigenlijk alleen verstand van voetbal.