Ik kreeg laatst een handgeschreven excuusbrief. Een A4-tje lang werd mij verteld wat allemaal niet goed was gegaan en dat dat heel erg was en dat ze het nu echt beter gingen doen. Ik hoopte dat bij de afzender stond: nogmaals excuses, xxx-jes Mark en Diederik.
Maar helaas, dat mocht niet zo zijn. De brief bleek afkomstig van een groepje eerstejaars dat het traditionele kerstdiner van mijn dispuut danig in de soep had laten lopen. De druk van de ontgroeningscommissie was hen teveel geworden en had hun incompetentie blootgelegd. Hoe repareer je een collectief en grandioos falen? Met een excuus.
Ontgroening is goed voor later
Terugkijkende kan ik dat als ervaringsdeskundige beamen. Als je in een leidinggevende positie wil komen, dan moet je goed tegen kritiek kunnen. Kritiek op je kleren, je haar, je adem, je gedrag, je kennis, zeg maar alles waarvoor ze in de reclame een oplossing hebben. Hoe beter je leert om kritiek niet persoonlijk en emotioneel op te vatten, maar om te zetten in actie die leidt tot normbevestigend of normbepalend gedrag, des te beter zal het je vergaan. Daarbij is het de kunst om dicht bij jezelf te blijven. In de beschermde omgeving van het studentenleven is het ontgroeningsspel een groot cadeau.
Mark Rutte is lesbisch
Onze premier heeft inmiddels een bijzonder dikke huid vermoed ik. Hij wordt werkelijk de hele dag ontgroend. Bijvoorbeeld door types zoals ik, die graag van achter een goed glas wijn een column schrijven over financieel beleid. Het is de consequentie van de rechtstaat waar wij in leven, waarin burgers hun recht op de vrijheid van meningsuiting beschermd zien. Nou zal mijn bijdrage waarschijnlijk aan hem voorbij gaan (Mark, als je weer meeleest, topper!), maar omgaan met kritiek is de consequentie van onze democratische rechtstaat. Daar kunnen ze in Syrië nog veel van leren.
Veelal is kritiek onterecht, ongenuanceerd, verouderd of op andere wijze gebrekkig. Hoe ga je daar mee om? Het is onmogelijk om je overal tegen te verdedigen. In mijn ogen is het heel belangrijk om goed te blijven luisteren en selectief te zijn. Maar het hebben van een dikke huid moet ook weer niet tot gevolg hebben dat daar niets meer doorheen komt.
Wat ging er mis?
Op het regeerakkoord is de nodige kritiek geuit. Met name uit rechtse hoek en vooral op de inhoudelijke kant van het verhaal. Hoe is het mogelijk dat de inkomensverschillen in Nederland onder leiding van de VVD zo heftig worden beperkt? Inhoudelijk is de nivellering te pareren met de opmerking dat bij inperking van de verzorgingsstaat vooral de zwakkeren daaronder lijden.
Dergelijke argumenten zijn in rechtse kringen maar zeer beperkt houdbaar. Als je zo´n verhaal verteld vóór de verkiezingen, dan volgt een heel andere uitslag. Mark zit daarom intern met een verhaal dat maar moeilijk door de leden wordt gepikt. Ondanks die afkeuring zet hij door. Wat er dus mis gaat is dat in ons stelsel geen democratische controle vooraf plaatsvindt, maar alleen achteraf. Als je eenmaal gekozen bent, kan niemand je meer iets maken.
Geen echte excuses
Mark Rutte maakte zijn excuses aan mij niet per brief, maar hoogstpersoonlijk via de televisie. En waarvoor nu precies? Hij noemde zelf “de onverwacht heftige reactie in zijn partij”. Hij maakte dus excuses voor het feit dat hij die reacties beter had moeten managen. Bij het maken van excuses laat je zien dat je begrijpt dat je fout zit. Vervolgens moet je er ook iets mee doen. Als je er namelijk niets mee doet, dan neem je de ander in de maling.
Het managen van de verwachtingen is vooral de taak en dus te wijten aan de fractievoorzitter. Ik zou zeggen: exit Halbe Zijlstra, maar nee, dat dan weer niet. Aan de inhoudelijke kant van het verhaal verandert er ook nauwelijks iets. Verlaging van de zorgpremie vervangen door afschaffing van de arbeidskorting verandert per saldo niets, nul, noppes, nada aan de voorgenomen nivellering. Dus, wat gaan we nou echt doen Mark?
Leiderschap
Ik heb me weer in hoge mate gestoord aan de wijze waarop in de media het excuus is uitgemeten. Vooral de vraag of excuses wel bij leiderschap horen is de boventoon gaan voeren. Niemand lijkt zich daardoor meer druk te maken over de inhoud, terwijl Rutte zelf nog benadrukt dat burgers de plannen soms fors in de portemonnee gaan voelen. Rutte heeft met deze excuses de aandacht weten af te leiden van waar het eigenlijk om gaat en daarmee is de opstand in de VVD voorlopig bezworen. Als dat geen leiderschap is.
Beeld: Wikipedia Commons (1), Flickr.com/Caro Wallis (2).
Niels Clamens
Niels Clamens (14 juli 1985). Financieel specialist. Kennis van het openbaar bestuur. Jurist. Affiniteit met banken. Bekend met internationale handel. Fiscale interesse. Maar heeft eigenlijk alleen verstand van voetbal.
