Zo aan het einde van het jaar, rond de feestdagen, praten we doorgaans heel veel. Er zijn eindejaarsborrels, kerstdiners, oud-en-nieuw-feestjes, en daarna natuurlijk weer nieuwjaarsrecepties. En tijdens al die gelegenheden wordt er nogal wat afgekakeld, -gebept en -gekletst.

Borrels zijn feest voor de taalliefhebber. Overal is taal: aan elke statafel en bij elk buffet. Geconcentreerde taal, met wat pulp misschien, en als hij dat niet blieft dartelt de taalliefhebber naar een nieuw gesprek, een nieuwe kans. Op borrels vindt de taalliefhebber een willekeur aan streektalen en registers: van werkvloertaal via een stukje vaagtaal naar bobotaal, van de tienertaal van puberneefjes tot de archaïsche taal van oudooms.

Dus daar sta je dan als taalnerd, met een flûte champagne in de ene en een zalmwrap in de andere hand, je nog niet bewust van welke fantastische uitspraken je vandaag te horen gaat krijgen. Maar je weet wel dat het er aan zit te komen, je voelt het. Je kiest een slachtoffer en trekt ten strijde.

Disclaimer
Maar laat ik beginnen met een disclaimer. Taalliefhebbers pretenderen niet de waarheid in pacht te hebben, alle regels te kennen, nooit iets fout te doen. Dat zouden we niet durven. Sterker nog, juist omdát we de taal niet doorgrond krijgen, verbazen we ons keer op keer – positief! – over de pracht van taal. Zo is het.

Vooral als bij het publiek bekend is dat we van taal houden, zijn we op onze hoede. Voor je het weet trap je in de val en moet je praten over spelling en taalpurisme. Of wat jij nu eigenlijk vindt van ‘als of dan mij’. Nee, als taalliefhebber stel je liever vragen dan dat je ze krijgt. Kun je lekker observeren. Lastig: als twee taalliefhebbers elkaar treffen. Je observeert elkaar en vóélt de hersenresponsen van de ander op jouw grammaticale fout door merg en been. Maar dan zegt de ander “Ja, die discussie waait dan weer op” en maak je een mental note: Verhaspeling: Niet! Vergeten!

Stiekem genieten
Als borrelende taalliefhebber is het zaak niet op te laten vallen dat je gesprekspartner een superinteressante opmerking heeft gemaakt. Dat komt het gesprek vaak niet ten goede en wie weet wat voor andere prachtexemplaren je gesprekspartner nog voor je in petto heeft. Dus als je gesprekspartner zegt: “En toen insemineerde hij dat ik dat moest doen” mag je je daar – in je hoofd! – best een voorstelling bij maken, maar dat mag je niet hardop uiten. En als je collega zegt: “Ik zat dit weekend niet in mijn vel”, vraag je niet waar zij dan wel zat.

Soms is dat best moeilijk, hoor, dat geef ik toe. Zo praat ik regelmatig met iemand die zonder het te weten de meest fantastische opmerkingen maakt. “Ik doe gewoon net alsof ik uit mijn neus bloed!”, zei ze eens tijdens een lopend buffet, terwijl ik vol afgrijzen keek naar de hertenbiefstuk – mét bloed – die naast me werd opgeschept. Laatst maakte ze het me helemaal moeilijk door te vragen wat voor thee ik wilde en er enthousiast aan toe te voegen: “Ik heb ook nog andere thee hoor, hoe heet het, roodborstthee.” Oh ja, lekker.

Vangflard
Ook zonder zelf actief deel te nemen aan een gesprek kun je prachtige dingen te horen krijgen, met je handje elitehaver rondwandelend tussen tientallen gesprekken. Op Twitter worden deze uitspraken verzameld onder de hashtag #vangflard. Zo stel ik me die dingen ook voor: een mooie zin, fladderend door de lucht, die de taalliefhebber vangt en opslaat in een prachtig buikkastje met ornamenten. Een soort talig rariteitenkabinet. Zo hoorde ik eens iemand zeggen: “Veel mensen hebben Johannes of Johanna als doopnaam, maar er zijn ook mensen die totaal anders heten.” You don’t say! En ik ving ook eens iets op over ‘procedureberen op de weg’. Ik zag het al helemaal voor me.

Mooi geweest
Op een gegeven moment is het mooi geweest. “De tijd dringt nu echt door!”, verzucht iemand naast je. Onder de indruk van alles wat je hebt gehoord, baan je je een weg naar buiten, door een groepje rillende borrelaars in de deuropening – “Ja, wij zijn verwend rokers” –, de kille decemberlucht in. Het was een mooi jaar voor de taalnerd, denk je. En je vraagt je af wat je in 2013 nog te wachten staat.

Beeld: Photl.com/297534.

Merel

Merel (1986) is psycholinguïste. Als promovenda onderzoekt ze de beginnende geletterdheid van kleuters en doceert ze academische vaardigheden aan eerstejaarsstudenten. Hiervoor studeerde ze Nederlandse Taal en Cultuur en Theater-, Film- en Literatuurwetenschappen in Antwerpen en Cognitieve Neurowetenschappen in Nijmegen. Ze bedrijft wetenschap op pumps, schrijft over taalpathologie en kindertaal, loopt ‘hard’, naait rokken en reist regelmatig met de trein. Hierdoor komt ze vaak taal in het wild tegen, waar ze vervolgens uitgebreid over mijmert: voer voor haar wekelijkse Nadelunch-column. Ook schrijft ze voor Nadelunch over wetenschap en promoveren.

Merel heeft 55 artikelen geschreven.