Taal in het wild – “Een worst is er niks bij, zo druk!”

ConducteurIn het beroep der conducteuren kun je je creatieve ei niet per definitie kwijt. Je hebt een uniform, je hebt een kniptang en je hebt een protocol. Vaste treinreizigers mompelen je omroepberichten in hun slaap, zo standaard zijn deze.

Maar soms wil je als conducteur toch je creatieve ei kwijt, onbewust of niet. Dan floep je er iets uit, een dolletje hier, een verhaspelingetje daar. Een greep uit het repertoire van Holland’s finest.*

Bliksemaanslagen
Dat je bang bent voor onweer hoeft niemand te weten. Terreurdreiging oké, maar onweer, ja, dat vind je toch best eng. In de maandagochtendspits na een heet weekend the shit hits the fan: treinverkeer uitgeschakeld door onweer bij Utrecht. Angstig grijp je de omroepmicrofoon: “Deze trein rijdt niet verder vanwege bliksemaanslagen.”

Spoortje drie
Je bent een spontane, jonge vent in de lente van je leven. Je herinnert je nog als de dag van gisteren dat Nederland verloor van West-Duitsland. Je noemt je vrouw je meisje en zij noemt jou haar mannetje. Je houdt van je werk, collega’s noemen je fris en fruitig. Omroepen vind je het leukst: “De trein naar x vertrekt van spoortje 3, de trein naar y van spoortje 4 en de trein naar z van spoortje 5.”

Bedankt
Vanochtend zei je vrouw dat je niet altijd zo negatief moet doen. Je therapeut stelde het ook al voor: probeer zaken eens van de positieve kant te bekijken. Jij vindt pessimisten gewoon optimisten met ervaring, maar toch besluit je je vandaag te richten op de zonnige kant van het leven. “Dankjewel, dames en heren,” roep je vrolijk om, “dat jullie ook vandaag weer reizen met de NS.” Boven al die andere vervoersbedrijven op dit traject hebben ze toch mooi voor jou gekozen.

Een drukke worst
De trein voor je is uitgevallen, waardoor jouw trein extra druk is. Controleren heeft geen zin. Als sardientjes in een blikkie staan de reizigers in gangpaden en op balkons. Je besluit hun leed te verzachten. “Nou,” zeg je, “een worst is er niks bij, zo druk!” – want een worst zit overduidelijk ook vol met bezwete, chagrijnige forenzen.

*Natuurlijk is dit slechts mijn interpretatie van conducteurstaal. Wachten op een trein die ‘over enkele minuten binnen komt op spoort 7’ wordt minder erg als je een spannend verhaal bedenkt rond wat je net via de omroepspeakers hebt gehoord. Of heb jij een beter idee?

Beeld: Flickr.com/Tony Fischer Photography.

Share

Merel

Merel (1986) is psycholinguïste. Als promovenda onderzoekt ze de beginnende geletterdheid van kleuters en doceert ze academische vaardigheden aan eerste- en tweedejaarsstudenten. Hiervoor studeerde ze Nederlandse Taal en Cultuur en Theater-, Film- en Literatuurwetenschappen in Antwerpen en Cognitieve Neurowetenschappen in Nijmegen. Ze bedrijft wetenschap op pumps, schrijft over taalpathologie en kindertaal, loopt ‘hard’, naait rokken en reist regelmatig met de trein. Hierdoor komt ze vaak taal in het wild tegen, waar ze vervolgens uitgebreid over mijmert: voer voor haar wekelijkse Nadelunch-column. Ook schrijft ze voor Nadelunch over wetenschap en promoveren. Najaar 2013 is Merel visiting scholar aan Yale University.