Iedereen die wel eens in een winkel heeft gewerkt, zal het ooit hebben gehoord. En vrijwel iedereen die wel eens in een winkel is geweest, zal het ooit hebben gezegd. “Mag ik iets vragen?”, al dan niet voorafgegaan door een “Joehoe, meisje!” of “Eh, meneer?”
Toen ik eeuwen geleden in een sportwinkel werkte, werd ik er in ieder geval mee om mijn oren geslagen. “Mag ik iets vragen?” hier, “Mag ik iets vragen?” daar. Maar wat mij nou zo opviel – en in die tijd was ik nog helemaal niet zo’n irritante taalnerd, mensen – was dat klanten daarna eigenlijk bijna nooit een vraag stellen.
- “Mag ik iets vragen?”
- [Cue: geïnteresseerde blik van mijn kant]
- “De afritsbroeken.”
Of:
- “Mag ik iets vragen?”
- “Ja, natuurlijk.”
- “Ik zoek een bikini.”
Of:
- “Mag ik iets vragen?”
- “Uhu”
- “Thermo-ondergoed!”
Er wordt dus gevraagd of er iets gevraagd mag worden en als het antwoord positief is, wordt er niets gevraagd. Oké. Maar wat is er dan zo moeilijk aan deze constructie? Waarom wordt er geen vervolgvraag gesteld? Ligt het aan die eerste vraag?
“Dat heeft u zojuist gedaan”
Het meeste flauwe antwoord – ook wel de meest jeukende respons genoemd – op die “Mag ik iets vragen?” is natuurlijk “Dat heeft u zojuist gedaan.” Ha, ha, grappend en (g)rollend over de vloer van de winkel. Dat doen we natuurlijk niet.
Het is ook niet zoiets als wat Ionica Smeets schetst in haar column over de taal van wiskundigen. Als je vraagt “Wil je koffie of thee?” is het antwoord – op de héle vraag – ‘ja’. Ja nee, zoiets potentieel verwarrends is hier niet aan de orde.
En het is ook niet zo verwarrend als een vraag als “Wil je geen thee?” waar je bevestigend op moet antwoorden als je geen thee wilt, maar waar de meeste mensen op antwoorden: “Nee, ik wil geen thee”.
“Hé meisje, afritsbroeken”
Het is gewoon een gewone vraag – “Mag ik iets vragen?” – waarop het logische gevolg is een vraag te stellen. Sterker nog, de vervolgvraag is niet alleen het logische gevolg op die eerste vraag, het is de reden dát die eerste gesteld wordt. Maar daar blijft het dan bij.
Je zou kunnen zeggen dat de eerste vraag alleen een manier is om de aandacht van de verkoper te trekken, ook al wordt “Mag ik iets vragen?” vaak nog voorafgegaan door een begroeting of iets van dien aard. Maar goed, “Hé meisje, afritsbroeken”, staat ook zo onbeleefd, niet?
Het antwoord op die “Mag ik iets vragen?” is natuurlijk vrijwel altijd positief, of het nou direct is of een “Heeft u een minuutje?”. Dat is nou eenmaal de taak van de verkoper. Met een “Nee, zoek het zelf maar uit” wordt de klant geen koning. Klanten kunnen er dus van uit gaan dat ze sowieso een positief antwoord krijgen, dus sowieso iets mogen vragen. Maar toch doen ze dat vervolgens niet.
Mag ík iets vragen? Waarom.
Beeld: Flickr.com/DECC.
Merel
Merel (1986) is psycholinguïste. Als promovenda onderzoekt ze de beginnende geletterdheid van kleuters en doceert ze academische vaardigheden aan eerstejaarsstudenten. Hiervoor studeerde ze Nederlandse Taal en Cultuur en Theater-, Film- en Literatuurwetenschappen in Antwerpen en Cognitieve Neurowetenschappen in Nijmegen. Ze bedrijft wetenschap op pumps, schrijft over taalpathologie en kindertaal, loopt ‘hard’, naait rokken en reist regelmatig met de trein. Hierdoor komt ze vaak taal in het wild tegen, waar ze vervolgens uitgebreid over mijmert: voer voor haar wekelijkse Nadelunch-column. Ook schrijft ze voor Nadelunch over wetenschap en promoveren.
“Mag ik iets vragen” is volgens mij een sociaal glijmiddel. Het dient als omgangsvorm omdat het anders inderdaad onbeleefd zou worden. Was me nog niet opgevallen! Scherp Merel! Leuk.
[...] week, op de motorbeurs. Ik vroeg: “Mag ik iets vragen?” en daarna niet alleen “Damesbroeken” (want daar had ik net een column over geschreven), maar [...]