Jack is vijf. Hij woont zijn hele leven in Room (of, in de Nederlandse vertaling: Kamer) met zijn moeder, Ma. Van het bestaan van een wereld daarbuiten weet hij niets af. Totdat Ma en hij Room gaan verlaten.
Room is geschreven vanuit het perspectief van een vijfjarig jongetje, Jack. Hoewel ik normaliter geen fan ben van dergelijke boeken omdat ze in mijn ogen al gauw te kinderachtig of te onrealistisch worden (Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht vormt hierop een uitzondering), had Donoghue in dit boek geen betere keuze kunnen maken. Omdat Jacks leven zich vanaf het begin heeft afgespeeld op een klein aantal vierkante meter, weet hij niet beter. In tegenstelling tot Ma kan hij niet met weemoed terugdenken aan alle dingen die hij moet missen. Dit gebrek aan allesoverheersende tragiek verleent het verhaal een prettige en tegelijkertijd broodnodige luchtigheid, want de reden van hun opsluiting – die ik hier niet ga prijsgeven – is allesbehalve luchtig.
Grenzeloze innovativiteit
De innovativiteit waarover alle kinderen beschikken, ontwikkelt zich in Jacks geval door de ruimtelijke beperkingen bovendien juist nog sterker. Hij houdt zichzelf urenlang bezig door te spelen met eierschalen, aan elkaar vastgetapede lege wc-rollen en zijn van lege dozen gemaakte Tank. Ma is het spelen al gauw zat, een houding die Jack alleen maar als volgt kan verklaren: ‘Ma plays with Tank too but not as long. She gets sick of things fast, it’s from being an adult.’
Op een gegeven moment wordt het onhoudbaar voor Ma om langer in Room te blijven. Aan haar is dan de moeilijke taak om Jack uit te leggen dat er een wereld buiten Room bestaat. Maar hoe leg je zoiets uit aan jongetje dat tot nu toe gelooft dat alles wat hij op TV ziet niet echt bestaat? Donoghue illustreert Ma’s verwoede pogingen dit uit te leggen en Jacks nukkige ongeloof aan de hand van humoristische gesprekken zoals de onderstaande, die in al hun originaliteit een hoogtepunt van dit boek vormen:
“Listen. What we see on TV is… it’s pictures of real things.”
That’s the most astonishing I ever heard. Ma’s got her hand over her mouth.
“Dora’s real for real?”
She takes her hand away. “No, sorry. Lots of TV is made-up pictures – like, Dora’s just a drawing – but the other people, the ones with faces that look like you and me, they’re real.”
“Actual humans?”
She nods. “And the places are real too, like farms and forests and airplaines and cities…”
“Nah.” Why is she tricking me? “Where would they fit?”
“Out there,” says Ma. “Outside.”
Eenmaal in de buitenwereld probeert Ma haar oude leven zo goed en zo kwaad als het gaat op te pakken, terwijl voor Jack alles nieuw is. Hoewel zijn aanpassingsvermogen enorm blijkt, duurt het even voor Ma hem alle conventies heeft uitgelegd. Door Jacks ogen gezien is deze wereld maar een vreemde plek, waar mensen veel waarde hechten aan privacy (een begrip dat hem tot nu toe onbekend was), en waar hij een standje krijgt van zijn oma wanneer hij in al zijn enthousiasme een jongetje omduwt omdat hij hem wil knuffelen:
“Remember,” she says on the way to the white car, “we don’t hug strangers. Even nice ones.”
“Why not?”
“We just don’t, we save our hugs for the people we love.”
“I love that boy Walker.”
“Jack, you never saw him before in your life.”
Retrospectieve ontdekkingen
Room bevat veel details die je op het eerste gezicht gemakkelijk over het hoofd ziet, maar die pas retrospectief op waarde te schatten zijn. Waarom Jack bijvoorbeeld nooit lidwoorden gebruikt in Room (die zijn overbodig wanneer er van alles maar eentje is: Bed, Wall, Wardrobe), en waarom Ma bepaalde spelletjes wel erg fanatiek uitvoert (omdat het verkapte ontsnappingspogingen zijn).
Room is een ontroerende ode aan moederliefde, aan kinderlijke fantasie, aan Ma en aan Jack.
Groots is steeds opnieuw de verbazing van het jongetje, groots is ook de creativiteit en vooral de originaliteit van Emma Donoghue.
Emma Donoghue – Room
Uitgeverij Macmillan Publishers | ISBN 978 03 305 3386 7
Bestel hem hier.
Carmen
Carmen Xochitl Meuffels (1988) rondde cum laude de master literatuur en cultuurkritiek af aan de Universiteit Utrecht, werkte een tijdje als redacteur bij een literaire uitgeverij en kwam toen tot de ontdekking dat ze liever voor de klas staat. Daarom heeft ze het roer omgegooid en geeft ze nu met veel plezier Nederlandse les aan anderstalige volwassenen. Die carrièreswitch wil geenszins zeggen dat haar liefde voor literatuur verdwenen is, en daarom schrijft ze behalve voor Nadelunch.com ook al jaren recensies voor Recensieweb.nl.
